VAN VENNEN, VENEN EN ZEEDUINEN. 269 



land bijna geheel Rijn -Maasdelta en het materiaal van den dilu- 

 vialen ondergrond is tot in Drente en Friesland, Terschelling en 

 onder onze voeten door die rivieren, hier vooral den Rijn, ge- 

 leverd. Van het oppervlakkig diluvium van ons land is ongeveer 

 de helft van zuidelijken oorsprong. Toch heeft de omstandigheid, 

 dat, na Staring's tijd, vooral van Groningen en Utrecht het 

 onderzoek van ons diluvium is voortgezet geworden, ten gevolge 

 gehad, dat de noordelijke helft van den bodem van ons land 

 veel beter onderzocht en bekend is dan de zuidelijke. Intusschen 

 is door onderzoekingen van geologen der Rijksopsporing van 

 Delfstoffen daarin wel groote verbetering gekomen. Maar de 

 beteekenis van het zuidelijk ijs voor het ontstaan van ons land 

 wordt toch nog onderschat. 



Heeft aldus ontwijfelbaar ijstransport bij het ontstaan van het 

 Maasdiluvium een zoo belangrijke rol gespeeld, hoe moet men 

 zich dat transport dan voorstellen? 



Daar aldus het grind op den Sint-Pietersberg en ook veel 

 verder noordelijk — gewezen zij slechts op de groote blokken 

 van gesteenten der Ardennen, benevens tal van andere uit het 

 stroomgebied van den Rijn, die bij Tegelen en ook bij Maarn 

 worden aangetroffen — noodzakelijk in een ijstijd moet zijn 

 afgezet, heeft men dus na te gaan of, in koude luchtstreken, 

 tegenwoordig nog zulk een transport door rivieren plaats heeft, 

 misschien, gedurende koude winters, onder bijzondere omstan- 

 digheden, zelfs in Europa. 



Inderdaad nam men deze waar, in den winter van 1879 op 

 1880, in den loop van de Loire en van de Saóne. Er vormden 

 zich, op plaatsen waar in den rivierloop belemmeringen voor- 

 komen, reusachtige ijsdammen (embacles), die van de oppervlakte 

 tot den bodem uit opeengestapelde ijsschotsen bestonden, gemengd 

 met grind, die ze van het rivierbed hadden opgeploegd. Bij 

 Saumur had zich in 1880 zulk een erabacle in de Loire gevormd, 

 van 9 kilometer lengte; de ijsblokken waren een halve meter 

 dik en in het midden der rivier verhief zich de ijsdam 5 tot 

 6 meter hooger dan aan de kanten. 



De vorming van ijsdammen is een gewoon verschijnsel, dat 

 zich ieder jaar herhaalt, in de Sint-Laurens-rivier, boven Montreal. 

 Wanneer dan, bij ingetreden dooi, de ijsdam verbroken wordt 

 en het ijs ten slotte den normalen rivierloop afdaalt, heeft er 



