YAX VENNEN, VENEN EN ZEEDUINEN. 281 



met de beken gedacht worden. Sommige andere vennen zouden 

 door uitwaaiing in een na den laatsten zuidelijken ijstijd ontwij- 

 felbaar geheerscht hebbenden drogen tijd kunnen ontstaan zijn. 

 Maar ik meen, op grond voorg,l van die detail-topographie, dat 

 toch andere wijzen van ontstaan dan fluviatiel uitzonderingen 

 zijn. In vele gevallen is inderdaad de overeenkomst van vennen- 

 rijen of ook wel van enkele samengestelde vennen met deelen 

 van oude rivierloopen onmiddellijk in het oog springend en on- 

 afwijsbaar ; alleen de tusschen deze oude stukken waterloop zich 

 verheffende en onderbrekende heuvels zijn met zulk een een- 

 voudig ontstaan niet wel te vereenigen. Stuifheuvels toch zijn 

 deze zeker in de meeste gevallen niet, wegens hunne samenstel- 

 ling en ook omdat zij niet l)eantwoorden aan de verdiepingen. 

 Achter — dat zou dan zijn aan de lijzijde van — ondiepten en 

 landtongen in de vennen plegen, in de heerschende richting, 

 juist de hoogste toppen te liggen en de grootste diepten en wijdste 

 deelen van de kom liggen volstrekt niet regelmatig voor — aan 

 de loefzijde van — de hoogste en breedste heuvels. Als eenvoudig 

 overgebleven rivierstukjes zouden deze ook niet zoo beperkt zijn 

 tot enkele groepen, doch in de bedoelde richtingen veel alge- 

 meener gevonden worden en zouden in iedere groep de diepten 

 niet zoo afwisselend zijn als wordt waargenomen. 



Van een regelmatig oud rivierdal vindt men zelden, overblijf- 

 selen, hoewel de bodems, zeker wel van vele vennen, beneden 

 die van naburige parallele dalen reiken. Aldus in het gebied 

 van de Neerbeek, dwars op de algemeene stroomrichting, ligt 

 de bodem van de Heythuizer beek bij 24 M. + A. P., van het 

 meertje den Bedelaar (in het midden) bij 23.15 M. -j- A. P. en 

 van de Haelender beek bij 22.10 M. + A. P. ; de bodem van 

 de iets meer stroomopwaarts gelegen Groote of Heelder Peel 

 (in het midden) bij 22.60 M. -[- A. P. en van de Haelender beek 

 daarnaast ongeveer 2 Meter hooger. Aan de vennenzijde van de 

 Haelender beek neemt men wel, over zekeren afstand, als revers 

 van den steilrand der oudste Haelender beek, een flauw naar 

 de vennen afhellenden valleirand waar, maar dat is volstrekt 

 geen algemeen verschijnsel. 



Blijkbaar zijn de meeste vennen wel uit oude rivierloopen, 

 doch op zeer bijzondere wijze ontstaan, het mBest waarschijnlijk 

 op analoge wijze als vele van de meertjes, veentjes en droge 



19 



