VAN VENNEN, VENEN EN ZEEDUINEN. 285 



land. Men kan ze, in verschillende, onbepaalde niveaux, niet 

 zelden over groote uitgestrektheden, vervolgen. De worteldeelen 

 der boomen en de daarbij aangetroffen losse stammen vindt men 

 dan dikwijls oppervlakkig meer of min verkoold; ook kan men 

 wortelplaten tegenkomen, die van boven litteekens vertoonen 

 van zelfs herhaaldelijk plaats gehad hebbende brandverwonding ; 

 de wonden werden dan van de randen uit weder gedeeltelijk 

 overwald. Aan den Heer A. Bos, directeur der Maatschappij 

 lielenaveen, die mij herhaaldelijk in de gelegenheid stelde de 

 veenderijen te bezoeken, heeft het Geologisch laboratorium der 

 Amsterdamsche Universiteit ook zulk een fraaie wortelplaat met 

 oude brandwonden te danken. 



Zeer waarschijnlijk werden die voorhistorische veenbranden 

 niet door menschenhand, doch door den bliksem aangesticht. 

 Menschen waren toen in die streken althans zeker te zeldzaam in 

 vergelijking met de veelvuldigheid van de bedoelde brandsporen. 



De aanwezigheid van den mensch in oude veentijden herken- 

 nen wij daarentegen met zekerheid aan de zoogenaamde veen- 

 brusfo-en of houtwegen van Drente en Noord-Duitschland. In 

 ons land hebben de Valther brug en de Buiner brug groote 

 bekendheid gekregen. De meeste veenbruggen liggen onmiddel- 

 lijk onder, in, of boven de grens van de zwarte en de grauwe 

 turf. Daar omstreeks het begin onzer tijdrekening de legers der 

 Romeinen van de door hen pontes longi genoemde veenbruggen 

 gebruik hebben gemaakt en vele, naar hun constructie, alleen 

 door een hoog georganiseerd volk kunnen zijn aangelegd, zouden 

 deze, naar de heerschende meening, ongeveer tweeduizend jaar 

 oud zijn. Slechts enkele zouden dan ouder, vóór-Romeinsch 

 zijn, enkele andere zijn zeker middeleeuwsch. Het is evenwel 

 zeer goed mogelijk, dat de door de Romeinen gebruikte en te 

 voren wel in orde gebrachte pontes longi reeds lang voor hunnen 

 tijd bestonden. Door de onderzoekingen van Conwentz weet men, 

 dat eene veenbrug van oogenschijnlijk Romeinsch karakter, 

 aan de grens van Oost- en West-Pruisen (20 K.M. ten Zuiden 

 van Elbing, bij het Frische Hatf), eenige eeuwen voor het begin 

 onzer tijdrekening door een Germaanschen volksstam, waar- 

 schijnlijk Gothen, moet zijn aangelegd. Ook beschreef Frejawa 

 eene veenbrug, in Oldenburg, (zijn n°. VI), die naar haar karak- 

 ter echt Romeinsch, toch midden in het grauwveen gelegen is. 



