VAN VENNEN, VENEN EN ZEEDUINEN. ■ 289 



Algemeen is in dat geographisch gebied voorhanden het op- 

 vallend onderscheid en de scherpe scheiding van het ouder- of 

 zwart veen en het jonger of grauwveen. Daar de veenmossen, 

 welke deze lagen gevormd hebben, biologisch van andere planten 

 afwijken, doordien zij van andere dan klimatische levensvoor- 

 waarden vrijwel onafhankelijk zijn, kan die tweedeeligheid wel 

 alleen door eene verandering van het klimaat verklaard worden. 



De Veenmos- of Sphagnum-soorten hebben de zeer bijzondere 

 eigenschap, dat zij door cellen in de bladeren, welker wanden 

 van gaatjes voorzien zijn, lederen regendruppel en vooral ieder 

 nevelbolletje dadelijk opzuigen en vasthouden. Zij zuigen zich 

 aldus telkens vol als een spons en kunnen tamelijk lang van 

 het water, dat de groene cellen aan de watercellen ontnemen, 

 leven. Zij kunnen dus alleen bij behoorlijke vochtigheid van 

 het klimaat gedijen en daar het water in het midden van het 

 veenmostapijt het best bewaard blijft groeit het veen daar ook 

 het snelst en vertoont een horlogeglasvormige welving. Vandaar 

 dat men de Sphagnum-venen hooge venen of hoogvenen genoemd 

 heeft, in tegenstelling met de uit andere planten gevormde, 

 vlakke laag- en moerasvenen. Vele hoogvenen hebben zich op 

 laag- en moeras venen ontwikkeld. De behoefte der veenmossen 

 aan minerale voedingsstoffen is gering; dat bewijst hun laag 

 aschgehalte. Zij ontvangen daarvan genoeg uit de lucht. Maar ook 

 in hunne stikstofvoeding voorziet de atmosfeer. Gelijk de in de 

 vochtige heiden der hoogveenstreek en op het hoogveen zelf thuis 

 zijnde Zonnedauw haar stikstof voedsel ontleent aan insekten, welke 

 de plant vangt en het Blaaskruid der veenplassen aan kleine schaal- 

 en andere waterdiertjes, welke het in fuikvormige blaasjes op- 

 sluit, kan men zeggen, dat de Veenmossen vooral door de opge- 

 vangen nevelbolletjes in hun stikstof voeding voorzien. Dat deze 

 niets te wenschen overlaat bewijst de schitterend smaragdgroene 

 kleur van het groeiende hoogveen. In het v-eenlandschap zijn 

 nevelvormingen, vooral in den herfst en den winter, de hoofdgroei- 

 periode van de veenmossen, bijzonder veelvuldig en uit vele 

 onderzoekingen is gebleken, dat in het nevelwater gemiddeld 

 3 maal meer stikstofverbindingen zijn dan in het regenwater. 

 In enkele monsters van door mij in de Peelstreek opgevangen 

 nevel- en regenwater vond Dr. C. Blomberg nog belangrijk 

 sterker verhouding. De waterbolletjes, miniem kleine druppeltjes 



