290 OVER HET ONTSTAAN EN DE GEOLOGISCHE GESCHIEDENIS 



waaruit de nevel bestaat, vormen zich inderdaad voor een groot 

 deel ora kernen van stikstofverbindingen (vooral ammoniak). 

 Ook draagt wel de rook onzer vuurhaarden, lokomotieven. enz., 

 veel tot de nevelvorming bij — men kan dat door den reuk 

 in de veenstreken waarnemen — en daar die rook veel zwavel- 

 verbindingen bevat, kan aldus wel het hoog zwavelzuurgehalte 

 van veenwater verklaard worden. 



Wat wij van de biologie der veenmossen weten doet ons aldus 

 aannemen, dat het een plotseling ingetreden verandering der 

 vochtigheid van het klimaat moet geweest zijn, waardoor in de 

 kustlanden ten Oosten van de zuidelijke helft der Noordzee het 

 door gelijke planten in den grauw veen- en tegen woordigen tijd 

 gevormde veen zich in een zoo geheel anderen toestand bevindt 

 als dat van den zwartveen-tijd. Tn eens is het — laten wij zeggen 

 drie duizend jaar geleden ; het kan nog iets vroeger geweest 

 zijn — blijkbaar vochtiger geworden. Dat het in den zwartveen- 

 tijd droger was bewijzen de herhaaldelijk gewoed hebbende 

 veenbranden, en uit het feit, dat daarna toch telkens weer de 

 veenmossen konden gedijen blijkt dat deze droogte periodiek 

 was. Ook in onzen tijd zijn in den zomer de veenstreken droger 

 dan in de overige jaargetijden en in meerjarige periode keeren 

 droge zomers terug. Deze tijdehjke veranderingen moeten bij 

 algemeen geringer vochtigheid van het klimaat veel grooter 

 beteekenis gehad hebben. Daardoor kan dan ook telkens het 

 veen uitgedroogd, en ten slotte in den meer verganen toestand, 

 dien het zwartveen vertoont, gekomen zijn. 



Wij liebben dus nu om te zien naar meer directe bewijzen 

 voor het intreden eener geographische verandering, waardoor in 

 bedoeld gebied het klimaat plotsehng in zijn tegenwoordigen 

 voclitigheidstoestand gekomen is. 



Die meer directe bewijzen levert ons de geologische geschiedenis 

 der Nederlandsche zeeduinen, in liet bijzonder van het gedeelte 

 dat ik zou willen noemen onze zuidelijke of blonde zeeduinen, in 

 onderscheiding van de noordelijke of ivitte duinen der noordelijke 

 helft van het Noordhollandsche vasteland en den eilandenboog 

 aan den ingang der Zuiderzee. Laatstbedoelde duinen zijn blijk- 

 baar ouder, uit door de Noordtijstroomingen aangevoerd bleekzand 

 van de Doggersbank en omgeving opgebouwd, in een tijd toen 

 de zuidelijke duinen nog niet bestonden. Bleek, dat wil zeggen 



