298 DE OUDE ATHENERS EN WIJ. 



vinden wij in het tijdperk, dat ik zooeven afbakende, ook het 

 Atheensche leven vol. De beschikbare uren vergunnen mij niet, 

 helaas! eerst iets te zeggen over het pogen tot vrijmaking der 

 gedachte. Ik moet terstond en bij uitsluiting uwe aandacht vra- 

 gen voor de wijze, waarop gelijktijdig de volkshuishouding en 

 het maatschappelijk leven zich vernieuwden. Daartoe ga ik dan 

 nu over. 



Tot aan de Medische oorlogen, het begin der 5e eeuw vóór 

 onze jaartelling, vertoont ons Attika het beeld van een land- 

 schap met eene opkomende hoofdstad nabij de zee, maar toch 

 voorshands nog minder van de stedelijke bedrijven, koophandel 

 en ambachten, dan veeleer van landbouw zich geneerend. Macht 

 en aanzien berustten daarom bij de bezitters van den grond, de 

 „lieden van goede familie" — zoo noemden zij zich zelven — , 

 de „jonkers", gelijk wij thans hen betitelen zouden. Zij woonden 

 het grootste deel des jaars op hunne goederen, door het vlakke 

 middelstuk van Attika verspreid. Een korter tijd verbleven zij 

 in hunne stadswoningen, die, rondom den voet der burchtrots, 

 de nauwe kromme straten belijnden der deftige wijk. Hun vooral 

 had de aanvankelijke opkomst der stad-bij-het-zeestrand winst 

 gebracht. Want zij verschafte hun eene markt, waar zij de over- 

 schotten van hun oogst voor geld konden kwijt raken. Eene 

 winst, intusschen, die de gezondheid van het samenleven ten plat- 

 ten lan,de niet bevorderde. Hoe meer toch de heer op het groote 

 huis zijne voortbrengselen teelde voor den uitvoer, te minder 

 was er allengs sprake van zijne oude, aartsvaderlijke mildheid 

 jegens den kleinen buurman, mildheid met overtollig zaaikoren, 

 of met een stuk jong vee, dat den arme kon schadeloos stellen 

 voor het zijne, plotseling verloren. Een vroeger nooit gezien 

 verschijnsel kwam het leven op Attika's platteland binnen: het 

 „interest" bij geldleening. En een „interest", dat te hooger kon 

 zijn, naarmate de winsten, gemiddeld op de Atheensche markt 

 te behalen, nog grover plachten te wezen. Dat alles kweekte in 

 's jonkers hart een ongemoedelijken geest van „zaken doen": 

 eene stemming, eene gezindheid, die ook op de verhoudingen 

 binnen'shuis tot vrouw en kroost en knechten een stempel 

 drukte van hard, inhalig meesterschaj). Naast den stand der 

 jonkers noem ik nog twee andere groepen uit de bevolking van 

 het landschap. Vooreerst: de karre-boeren, kleine lieden, maar 



