62 AANHANGSEL. 



H onderworpen is, om zijne as wentelt; bepalen wij den stand 

 door den hoek ï> waarover een in de staaf vastliggend meridiaan- 

 vlak gedraaid is, dan is de hoeksnelheid (f. Het ligt voor de 

 liand aan te nemen dat door deze grootheden H en v' , die wij 

 ons als van oogen])lik tot oogenblik veranderlijk voorstellen, 

 alsmede door de temperatuur T , de toestand van de staaf ge- 

 heel bepaald is. Den draadklos laten wij stilstaan. A-^erder onder- 

 stellen wij dat er tweeërlei uitwendige krachten werken, waar- 

 van de eene rechtstreeks invloed heeft op de wenteling en de 

 andere op de magnetisatie. 



De eerste kracht is een koppel 0, dat per tijdseenheid een 

 arbeid (^ verricht. Voor de tweede kracht nemen wij een 

 electromotorische kracht E , die wij in de windingen van den kort 

 gesloten klos laten werken. Daarbij onderstellen wij dat die win- 

 dingen geen weerstand hebben. Dit brengt mede dat E juist de 

 electromotorische kracht die uit de verandering der inductie B 

 voortvloeit moet opheffen. Voor deze laatste electromotorische 



1 

 kracht heeft men het met — — vermenigvuldigde product van 



B met het gezamenlijk oppervlak der windingen; dus: 



E= ^ nlOé. 

 c 



De arbeid dezer kracht per tijdseenheid is Ej , waarvoor men 

 wegens (2) mag schrijven, als V ^= l O het volume van de staaf 

 is, V H B. De gezamenlijke arbeid per tijdseenheid van de uit- 

 wendige krachten is dus 



A = (-)n-]- V HB = 6{y {- V H H -\- V H M .... (3) 



Wij stellen ons nu voor dat, terwijl de temperatuur constant 

 wordt gehouden, de grootheden O- en H langzaam veranderen, 

 zoo echter dat zij na eenigen tijd tot de oorspronkelijke waarden 

 terugkeeren, dat er dus, wat deze grootheden betreft, een kring- 

 loop Ijeschreven is. De tweede wet der thermodynamica verlangt 

 dat voor dien geheelen kringloop de arbeid der uitwendige 

 krachten nul is. Daarvoor is noodig dat de uitdrukking A een 

 volledig differentiaalqotient naar den tijd is. 



Stel nu dat uit waarnemingen is gebleken dat het ontstaan 

 viin een magnetisch moment /t een koppelstoot « u tengevolge 

 heeft. Dan brengt geleidelijke verandering van u een koppel 



