DE OUDE ATHENERS EN WIJ. 303 



was er het verkeer zoo druk, dat eene afzonderlijke rechtbank 

 voor scheepvaartgedingen moest worden ingesteld. En nu begon 

 voor de Aegeïsche zee het tijdperk der „pax Atheniensis". De 

 Archipel kreeg een nieuw aanzien door de zeepolitie, die Athenae 

 zoo krachtig handhaafde, dat zeerooverij verdween. Nog wanneer 

 hij spreekt over den toestand tot dicht voor den krijgstochtvan 

 Xerxes, schildert ons Herodotos het Helleensche eilandenrijk, 

 als wemelend van „piraten". Doch sinds Athenae er meesteresse 

 werd, kwam aan dien gruwel een einde. Roofnesten als Skj^os 

 en Karystos werden getuchtigd en gezuiverd van hun gespuis. 

 Tijdens Perikles handhaafden, in de wateren van den Delischen 

 bond, 60 politievaartuigen eene voorbeeldige orde. Zoo kon de 

 zeeschuimerij, waarvan Herodotos nog heugenis bewaarde als 

 van een onvermijdelijk kwaad, reeds door Thoukydides worden 

 gebrandmerkt als barbaarsche misdadigheid. Drie en zestig jaren, 

 van 475 tot 412, heeft die „pax Atheniensis" geduurd. Eerst de 

 noodlottige vloottocht naar Sikelië verlamde den arm der stad, 

 die zoo lang de zee had beveiligd. 



Reusachtig voor die dagen moet in den bloeitijd, dien ik daar 

 afbakende, Atlienae's scheepvaartbeweging zijn geweest. Bedenkt 

 toch, dat zelfs in den aanvang der 4e eeuw vóór onze jaartelling, 

 toen de Delische bond in puin lag en Athenae bloedde uit duizend 

 wonden, die het de lange oorlog en daarna de herhaalde omwente- 

 lingen hadden toegebracht, de waarde van in- en uitvoer naar 

 en van den Peiraieus nog ongeveer Vis beliep van het verkeer 

 in alle Archipel-havens samen, '/g van wat de handelsbeweging 

 in de gezamenlijke overige havens van den Delischen bond nog 

 ten jare 421, tijdens den vrede van Nikias, was geweest. Waarlijk, 

 het laat zich verstaan, dat de Athener uit Perikles' dagen, als 

 hij in zijne ruim aangelegde havens de schepen zag binnen- 

 vallen uit Pontos, uit Phoinikië, uit Aegypte, uit Kyrene, uit 

 Sikelia, uit Zuid-Italië, — om van de handelsvloot der bond- 

 genooten niet eens te spreken! — zich de borst voelde zwellen 

 van rechtmatigen trots. 



Veel minder dan door den handel werd de kapitaalkracht 

 der Atheners gevoed door eene eigene nijverheid. Nu ja: aan 

 voorbeelden, zelfs van door burgers gedreven groote inrichtingen 

 ontbreekt het niet geheel. Wel is waar, noemt het eerste voorbeeld 

 eener machtige nij verheidsonderneming, dat wij in de Helleensche 



