78 



HET MAGNETISME. 



& 



§ 2. De ervaring leert dat het niet mogelijk is een van beide 

 soorten van magnetisme afzonderlijk te verkrijgen. In een lichaam 

 is altijd evenveel positief als negatief magnetisme. De algebraische 

 som der hoeveelheden magnetisme in een lichaam is steeds nul. 

 Alleen bevinden zich het noord- en zuidmagnetisme in een 

 gemagnetiseerd lichaam niet op dezelfde plaats. 



Als eenvoudigste geval kunnen wij 

 '' '^ ons voorstellen twee gelijke en tegen- 

 gestelde hoeveelheden magnetisme 

 — m en + m in de punten A en B 

 (Fig. 1). Deze vormen wat men noemt 

 een magnetisch moment. Hieraan 

 wordt de grootte m l toegekend, als 

 l de afstand AB is; de richting is die 



A^ van A naar B. 

 Inderdaad zullen de werkingen, die 



dit sj^steem naar buiten uitoefent, 



evenredig zijn met de hoeveelheden 



m , maar bovendien zullen zij afhangen van den afstand l over 



welken noord- en zuidmagnetisme uit elkander geschoven zijn. 



Wij kunnen nu gemakkelijk de voor het magnetisch moment 



gegeven definitie generaliseeren. 



Bevat een klein ruimtedeel (volume-element) van een lichaam 

 van elkaar gescheiden hoeveelheden noord- 

 ^ en zuidmagnetisme, zoo dat de algebraische 



som nul is, dan zal (Fig. 2) de uitdrukking 



Fig. 'I. 



G 



^ m X , 



Fig. 2. 



^ gesommeerd over alle hoeveelheden magne- 

 tisme in dat volume-element, ons eene aan- 

 wijzing geven in welke mate noord- en 

 zuid-magnetisme in de A'-richting uiteen lig- 

 gen. Wij beschouwen evenzoo 2^my en 2'm2, vatten die drie 

 grootheden op als vectoren in de A'', Y en Z-richtingen, en 

 stellen deze samen tot een enkelen vector. Dit is dan het magnetisch 

 moment van het beschouwde volume-element. 



Men ziet gemakkelijk in, dat deze definitie, toegepast op het 

 geval van Fig. 1, de aldaar gegeven waarde voor het magnetisch 

 moment oplevert. 



Een lichaam is gemagnetiseerd als de volume-elementen ervan 



