BAANBREKERS. 



nen, wat hij alzoo over inlandsche planten en dieren te weten 

 kon komen, en hij in dien tijd nog niet altijd fabel van waar- 

 heid wist te onderscheiden. Terecht zegt Swaving dan ook: 

 „Wij herhalen het, wanneer onze Archiater zijne historia anima- 

 lium et plantarum, waaraan hij onmiddellijk na zijne korrist te 

 Batavia begon te werken, op de pers had gebracht, dan zoude 

 hij, steeds toegenomen in kennis en ervaring, gedurende zijn 

 vijfjarig verblijf alhier, en daardoor minder Hchtgeloovig ge- 

 worden, zonder twijfel veel daarin achterwege gelaten of bepaald 

 verklaard hebben, wat volgens de waarzegging der oude In- 

 dische vrouwen, of wat volgens zijne ervaring, geboekt is" '). 

 Nu werden zijn geschriften en teekeningen onafgewerkt in 

 handen gesteld van Willem Piso, wiens lichtgeloovigheid aan 

 de betrouwbaarheid dezer uitgave geen goed heeft gedaan. 

 Vandaar een groot aantal tegenstrijdigheden tusschen bewe- 

 ringen in het eerste der zes door Piso uitgegeven boeken : „De 

 conservanda valetudine", een w^erk over het voorkomen van 

 ziekten, en meeningen uit zijn „Historia Plantarum". Piso heeft 

 alles wat Bontius in dit laatste werk mededeelt, voor goede 

 munt opgenomen en nog met eigen aanteekeningen verrijkt. 

 Bovendien heeft hij zich de vrijheid veroorloofd, uit het reeds 

 genoemde werk : ,,Notae in Garciam ab Orta" groote gedeelten 

 weg te laten, over zeer belangrijke planten handelend, o.a. over 

 den betelnoot, over de tamarinde, en over de curcumawortel. 

 Slechts enkele onderwerpen, die Bontius bespreekt, wil ik 

 hier noemen : in „Liber quintus : de Ouadrupedibus, Avibus et 

 Piscibus" vertelt hij over eetbare vogelnestjes, over den vlie- 

 genden hond, over de tegenwoordig uitgestorven Dodaers of 

 Dronte, over den merkwaardigen Molukkenkreeft Limulus, enz. ; 

 terwijl hij in ,, Liber sextus : de Plantis et aromatibus", hootd- 

 stukken wijdt aan de thee, slijmappelen, enz. Zooals reeds 



O C. Swaving, 1868. p. 328. 



— II — 



