G. E. RUMPHIÜS. 



voorzorg, om van deze zes boeken, alvorens ze aan de wille- 

 keur van een verre reis toete vertrouwen, een afschrift te laten 

 maken. Hoe nu ook de beweegredenen van Camphuys voor 

 dit copieeren waren, al was misschien zijn ,, voorliefde voor het 

 copieeren van andermans geschriften al te bedenkelijk" ') — , 

 we mogen toch niet vergeten, dat door dit afschrift een on- 

 herstelbaar verlies voorkomen is. Nu was het mogelijk de door 

 Camphuys te Batavia achtergehouden copie opnieuw te laten 

 afschrijven en de eerste copie naar Europa te zenden. Dit 

 geschiedde dan ook en wel den 8sten Februari 1696 met het 

 schip ,,Sir Janslandt". Tegelijkertijd werden de boeken 7, 8 

 en 9, die inmiddels door Rumphius van Amboina naar Batavia 

 gezonden waren, na gecopieerd te zijn, naar het vaderland 

 overgemaakt. En spoedig daarop volgden de laatste drie 

 boeken, die ook eerst te Batavia zorgvuldig afgeschreven 

 werden. De zorg te Batavia was inmiddels van Camphuys, die 

 den i8den Juli 1695 overleed, overgenomen door den heer 

 IsAAC DE St. Martin, Raad van Indië, en na diens overlijden 

 op 14 April 1696 door Cornelis ChasteleyxN. En ten slotte 

 werd den 24sten September 1701 nog een Auctuarium naar 

 Batavia gezonden met verzoek om dit toch vooral te doen 

 copieeren, daar „van alle figuren, die daerinne leggen, seer 

 weynig of geen minuten off affteeckeningen daervan hier 

 gebleven syn". Met de drie laatstgezonden deelen waren ook 

 de beide helpers van Rumphius, de ,, provisionele adsistent' 

 JOHAN Philip Sipman en de ,,teyckenaer" Philip van Eyck, naar 

 Europa vertrokken. Voor zijn vertrek had Philip van Eyck 

 een soldaat, Pieter de Ruyter, teekenen geleerd, zoodat deze 

 hem bij zijn vertrek. September 1696 kon vervangen. 



De Bewindhebbers in Amsterdam bewonderden het werk 



' RouFFAER en Muller, 1902. p. 185, noot 6. 



— 39 — 



