DE ACHTTIENDE EEUW. 



en geografisch terrein, dan op dat der natuurwetenschappen : 

 zijn „History of Java" is hiervan een monument, een getuige 

 voor de opgewekte kracht waarmee Raffles zich aan zijn 

 wetenschap gaf. Dat echter ook de tropische natuur zijn aan- 

 dacht bezighield, blijkt uit een door hem gepubliceerde lijst 

 van zoölogische voorwerpen, op Sumatra verzameld '). Boven- 

 dien had hij gedurende zijn verblijf in de tropen verzamelingen 

 van natuurvoorwerpen en levende dieren bijeengebracht, welke 

 verzamelingen met al zijn geschriften en teekeningen verloren 

 gingen doordat op het schip, dat hem in Februari 1824 van 

 Benkoelen huiswaarts brengen zou, brand uitbrak. Raffles zelf 

 slaagde er ternauwernood in, zich in veiligheid te brengen. 



De Engelsche overheersching had dus op Java voor het 

 wetenschappelijk onderzoek gunstige gevolgen gehad: er was 

 nieuw leven gebracht, de weg voor voortzetting na de teruggave 

 was den Nederlanders gemakkelijk gemaakt. Maar toch kunnen 

 wij, met alle waardeering voor Raffles en zijn Engelsche 

 medewerkers, niet nalaten hier te wijzen op het vreemde en 

 volkomen onjuiste der bewering van Heeren ^), die van het 

 Engelsche tusschenbestuur meende te moeten getuigen : ,,Wahrend 

 ihres fünfjahrigen Besitzes ward eine so kluge und so milde 

 Verwaltung eingeführt, dasz es seit der Rückgabe Eingebornen 

 und Europaern schwer zu werden scheint, sich wieder an Hol- 

 landische Herrschaft zu gewöhnen. Auch hat jener kurze Besitz 

 der Britten ein helleres Licht über die merkwürdigre Insel ver 

 breitet, als die zweihundertjahrige Herrschaft der Hollander". 

 Een dergelijke lofprijzing der Engelschen met volkomen negatie 



i) S. Raffles, 1822. Descriptive catalogue of a zoölogical collection, made 

 in account of the Hon. East India Company in the island of Sumatra and its 

 vicinity. (Transactions I^innean Society. XIII. 1822). 



2) A. H. L. Heeren, 1830. Handbuch der Geschichte des Europaischen 

 Staatensystems und seiner Coloniën. 5^ Ausgabe. Göttingen. 1830. II. p. 407. 



- 84- 



