G. E. RUMPHIUS. 



florie, d.w.z. het te voorschijn komen van vruchten onmiddellijk 

 uit den stam, bijv. bij Cacao, en tal van andere, belangrijke 

 biologische waarnemingen. Van de bekende stamwoekerplant 

 Cassytha bijv. geeft hij deze schildering : ,,de voeten van de 

 vis Polypus gelykende, namentlyck korte vingers van witagtio-e 

 wratten gemaekt, waarmede sij haer aen de voorn, takken 

 vast setten, en haer voordeel uyt een vreemt liggaem trecken, 

 op de selfde manier als het Viscum — onze Maretakken — 

 doet, dierhalve moet men dese pootjens, voor syne wortels 

 houden, die op den geheelen struyck soo verspreydt syn, dat 

 men niet raden kan welcke de eerste hoofdwortel sij, daer hij 

 syn eerste begin van genomen heeft". 



Ook over de verspreiding van planten heeft Rumphiüs belano-- 

 rijke waarnemingen gedaan ; van tal van Amerikaansche planten, 

 die vooral door den handel van Spanjaarden en Portugeezen 

 in onze koloniën waren terecht gekomen, vermeldt hij de ver- 

 moedelijke herkomst; bij de verspreiding van Carica Papaya bijv,, 

 waarvan trouwens reeds door Jan Huygen van Linschoten 

 gewag gemaakt wordt, denkt Rumphiüs aan de mogelijke mede- 

 werking van vogels. 



Zoo is met recht het Ambonsch Kruidboek een standaard- 

 werk van blijvende waarde, een voortdurende bron van studie, 

 ook voor den botanicus der twintiofste eeuw. Weliswaar is de 

 nomenclatuur van tegenwoordig een geheel andere, dan de door 

 Rumphiüs gebruikte : de officieel aangenomen prioriteitsdatum 

 (1753, Linnaeus' Species Plantarum) immers doet het Herbarium 

 Amboinense daar buiten vallen ; de door Otto Kuntze aange- 

 v/ende poging om het jaar 1737 als aanvang van prioriteit te 

 doen beschouwen, zoodat Rumphiüs' werk er ook in betrokken 

 werd, is mislukt. Dientengevolge is het niet altijd gemakkelijk 

 een bepaalde plant in het Herbarium Amboinense terug te 

 vinden ; belangrijke hulpmiddelen zijn wel hierbij de „Clavis 



— 45 — 



