ALGEMEENE NATUURWETENSCHAP NA 185O. 



Dr. H. A, Bernstein was geneesheer aan het gezondheids- 

 etablissement te Gadok bij Buitenzorg, en kreeg door bemidde- 

 ling van ScHLEGEL, die Temminck als directeur van het Leidsche 

 museum opgevolgd was, steun van de regeering voor een door 

 hem ontworpen reis naar Nieuw-Guinea en Halmaheira, en wel 

 een vaste maandelijksche toelage, benevens reis-, verblijf- en 

 uitrustingskosten. In Nov. 1860 vertrok hij van Batavia naar 

 Ternate en Batjan, waar hij een half jaar voor het Leidsche 

 museum verzamelde, daarna naar Halmaheira, Morotai, de Obi- 

 eilanden, Gebeh, Dammer enz. Toen hij zich (voorjaar 1865) 

 eindelijk op reis begaf naar het hoofddoel zijner tochten, Nieuw- 

 Guinea, overleed hij onderweg. Bernstein was ongetwijfeld een 

 zeer bekwaam man, die echter naar verhouding van zijn gaven 

 niet voldoende heeft gewerkt. Slechts enkele ,,voorloopige 

 mededeelingen nopens reizen in den Molukschen Archipel" ') 

 verschenen van zijn hand; de waarschijnlijk belangwekkende 

 brieven aan Schlegel, den nieuwen directeur van het Leidsche 

 museum, zijn nooit uitgegeven, wel daarentegen zijn dagboek, 

 verzorgd door S. C. J. W. van Musschenbroek '). 



Het werk van Rosenberg en Hoedt was ook niet zonder 

 beteekenis; het verschafte vrij veel materiaal aan het Rijks- 

 Museum, bouwstoffen voor Bleekers onderzoekingen en voor 

 publicaties van Schlegel en Snellen van Vollenhoven. 



De „Preussische Expedition nach Ost-Asiën" (1860 — 62) was 

 een zeer succesvolle tocht ; de zoölogische resultaten werden 

 door E. VON Martens verwerkt tot een standaardwerk 3), in vele 



O Tijdschr lod. Taal-, Land- en Volkenk. XVI. 1864. p. 399-495 en XVII. 

 1S69. p. 79—109. 



2) S.- C. J. W. VAN Musschenbroek, 1883. Dagboek van H. A. Bernstein's 

 laatste reis, van Ternate naar Nieuw-Guinea, Salawati en Batante, 17 Oct. 1864— 

 19 April 1865. (Bijdr. Taal-, Land- en Volk. v. N.-L, 4^ r. VII, 1883. p. i— 105). 



3) E. VON Martens, 1S67 — 1876. Die Preussische Expedition nach Ost-Asiën- 

 Zoologischer Teil. 2 Bde. (Berlin, Band 1, 1876; Band II, 1867). 



- 165 - 



