G. E, RUMPHIUS. 



twyffel van 't begin der Scheppinge geweest zijn". Dat eveneens 

 zijn verklaring van de werking der vulkanen niet de juiste was, 

 is ook uitsluitend te wijten aan de gebrekkige opvattingen, die 

 toentertijd heerschten. 



De Ambonsche Rariteitkamer is dus, al was het werk 

 misschien vooral bestemd voor Europeesche Hefhebbers van 

 rariteiten, al waren de wetenschappelijke mededeelingen mis- 

 schien geen hoofdzaak, toch een werk van groote waarde, ook 

 noo- voor den tegenwoordigen onderzoeker op onze Indische 

 eilanden. Des te meer valt het te betreuren, dat het Dierboek 

 niet bekend is in den vorm, dien Rumphius eraan gegeven 

 heeft ; Valentyn, in wiens Oud- en Nieuw-Oost-Indiën het ver- 

 moedelijk geheel verwerkt is, legde zich meer toe op mooien 

 stijl en keurige zinswendingen, dan op betrouwbaarheid; van- 

 daar dat we RuxMPHius' werk niet naar Valentyns boek mogen 

 beoordeelen. 



Behalve nu deze beide standaardwerken, Kruidboek en 

 Rariteitkamer, zijn er hier en daar nog enkele mededeelingen 

 van Rumphius verschenen ; een aantal brieven aan Chr. Mentzel 

 werden door dezen opgenomen in de Ephemerides van de 

 Academia Naturae Curiosorum (1693). Ook daarin vinden wij 

 tal van belangwekkende mededeelingen o.a. over kruidnagelen, 

 over het lichten der zee, waarvoor hij geen goede verklaring 

 weet te vinden en dat door hem ook in de Rariteitkamer be- 

 sproken wordt (blz. 250). Bovendien stond Rumphius in brief- 

 wisseling met een aantal geleerden, vooral in Indië zelf-, 

 Gouverneur-Generaal Camphuys, Herbert de Jager, Willem ten 

 Rhyne, Andreas Cleyer en anderen •, ook met Europeesche ge- 

 leerden correspondeerde hij veel. Helaas is over Rumphius' 

 briefwisseling weinigr bekend; terecht wordt in de Rumphius- 

 bibliographie gezegd : „De studie, die naar waarheid teruggeeft, 

 hoe aanzienlijk veel Rumphius gecorrespondeerd heeft met 



— 57 — 



