HOOFDSTUK III. 



De achttiende Eeuw. 



1702— 1816. 



Scherp is de tegenstelling tusschen het Indisch natuuronder- 

 zoek in de gouden eeuw en in het volgend tijdvak, dat een 

 aanvang neemt na Rumphius' dood (1702) en zich meer dan 

 honderd jaren lang voortzet tot de teruggave van onze koloniën 

 door de Engelschen (18 16): de gouden eeuw getuigend van 

 opgewekt leven, van doelbewuste natuurstudie, zij het dan ook 

 slechts door weinige personen, met als schitterende resultaten 

 de grootsche werken van een Van Reede en een Rumphius; 

 haar opvolgster getuigend van één droevig lijden : een enkele, 

 die zijn krachten geven wil, wordt daarin door de koopmans- 

 staatkunde der Compagnie gedwarsboomd. 



Voor de Compagnie zelf was het begin der achttiende eeuw 

 een tijdperk van uitwendigen, van schijnbaren bloei, van oogen- 

 schijnlijk belangrijke welvaart, tenminste van groote winsten. 

 Schatten werden verdiend ; aandeelen en uitkeeringen stegen al 

 hooger en hooger; jaarlijksche dividenden van 30, ja 40 procent 

 waren geen zeldzaamheid ; aandeelen werden verhandeld tegen 

 het twaalfvoud hunner oorspronkelijke waarde. Steeds meer 



— 62 — 



