DE ACHTTIENDE EEUW. 



van hoe weinig originaliteit en hoe weinig eerlijkheid zijn handel- 

 wijze met betrekking tot Rumphius' Dierboek (zie blz. 47) ons 

 spreekt. Valentyn was een werker in den goeden zin des 

 woords, maar hij was ook een ijdele persoonlijkheid, die zich 

 niet schaamde, handschriften van zijn overleden leermeester 

 en verwant Rumphius als de zijne uit te geven. 



Dordtenaar van geboorte (1666), gaf hij reeds als jongen 

 van een jaar of twaalf blijk van grooten aanleg en van buiten- 

 gewonen ijver, vooral op taalkundig gebied, studeerde theologie 

 en was reeds op zeventienjarigen leeftijd proponent, vertrok 

 Mei 1685 naar den Oost, waar hij spoedig na aankomst „door 

 zijn innemend gedrag en gepaste vrijmoedigheid", zegt Van 

 Kampen '), met den Gouv.-Gen, Camphuys in kennis kwam, die 

 hem op zijn verzoek als prediker naar Ambon zond. Hier 

 kwam hij onder invloed van Rumphius, die hem een leermeester 

 was voor de Maleische taal en door wiens hulp hij ook met 

 Ambons natuurlijke gesteldheid vertrouwd raakte. Op Ambon 

 vertoefde hij varr 1686 tot 1694, welk verblijf echter onder- 

 broken werd door een verplaatsing naar Banda, vanwaar hij 

 na een tienmaandsche afwezigheid weer naar Ambon terug- 

 keerde. In 1694 vertrok hij naar het vaderland, om eerst 

 in 1705 naar Indië en in 1707, dus lang na Rumphius' dood, 

 naar Ambon weer te keeren, in 17 14 voorgoed de tropen te 

 verlaten en zich in het vaderland te vestigen, waar hij de uit- 

 gave van zijn Oud- en Nieuw-Oost-Indiën verzorgde (1724 — 1726). 



Valentyns werk op natuurwetenschappelijk gebied maakt 

 geheel den indruk van compilatie-arbeid, van een ineenvlechten 

 van talrijke belangwekkende bijzonderheden, die hij aan anderer 

 werk, en wel voor een deel aan het handschrift van Rumphius' 

 Dierboek ontleende. Van oorspronkelijk natuuronderzoek, van 



O N. G. VAN Kampen, 183 i. II. p. 398. 



-65 - 



