DE ACHTTIENDE EEUW. 



al deze bekende en onbekende kunstenaars beoefend werd, 

 veeleer een uiting van liefde voor het schoone, kleurenrijke 

 en indrukwekkende der Indische dierenwereld. Onderzoek van 

 zuiver wetenschappelijken aard, naspeuringen over het leven der 

 dieren ontbreken in deze eeuw geheel, 



Eén richting van natuurwetenschap was er, die buiten het 

 bereik der Compagnies-achterdocht viel en wier licht niet ver- 

 duisterd worden kon door de invloedrijke domperpolitiek dier 

 dagen, namelijk de sterrenkunde. In de inleiding zagen we 

 reeds, hoe door de zeevaarders onzer zestiende eeuw, door de 

 HouTMANs, HuYGEN VAN LiNsCHOTEN, en zoovcel anderen hier 

 en daar wetenschappelijk sterrenkundig onderzoek was verricht, 

 weliswaar zonder veel systeem en meer met het oog op de 

 practische resultaten, maar toch als pioniersarbeid vermeldens- 

 waard. Dat was ook het eenige gebied, waarop in de acht- 

 tiende eeuw, tenminste in de eerste helft, zelfstandig onderzoek 

 in onze koloniën verricht werd. 



Onder de Indische predikanten was te dien tijde een weten- 

 schappelijke drang merkbaar, die zich meest kenbaar maakte 

 m taal- en letterkundige studiën, in bijbelvertaling en in ver- 

 taling van Javaansche en Maleische sagen, maar zich ook wel 

 eens in natuurwetenschappelijke richting bewoog. Zoo was de 

 eenige zelfstandige werker in dien tijd een predikant, Johan 

 Maurits Mohr, geboren (Aug. 17 16) Duitscher, maar reeds op 

 i6-jarigen leeftijd te Groningen als student ingeschreven. Even 

 twintig jaar oud, werd Mohr voor de Indische kerken aange- 

 nomen, deed eerst eenigen tijd dienst bij leger of vloot en 

 aanvaardde in Februari 1739 het predikambt bij de Portugeesche 

 Gemeente te Batavia. Mohr's predikantenloopbaan was een 

 glansrijke, al waren er, vooral in het begin, tallooze moeilijk- 

 heden voor hem te overwinnen. O.a. bekleedde hij van 1745 

 i^ot 1753 het rectorsambt van het door den G.-G. Van Imhoff 



— 70 — 



