ALGEMEENE NATUURWETENSCHAP NA 185O. 



deed zijn eerste tocht naar de Mentawei-eilanden in het voorjaar 

 van 1897'), vooral uit ethnographisch oogpunt van belang; op 

 een van zijn latere Sumatra-reizen -), werd hij (1908) vergezeld 

 door Dr. P. j. Kleiweg de Zwaan, die mooi materiaal voor 

 zoölogische onderzoekingen bijeenbracht, dat in Amsterdam 

 bewerkt werd. Verder moeten in de laatste jaren der negen- 

 tiende eeuw nog vermeld worden de reizen op Sumatra van 

 Dr. Walther Volz, een Zwitser, wiens dierkundige collecties 

 in de ,, Zoölogische Jahrbücher" bewerkt zijn, en een kort bezoek 

 van de Duitsche Valdivia-expeditie -') onder leiding van Carl 

 Chun aan Sumatra's Westkust. 



Deze laatste jaren der negentiende eeuw zouden bestemd 

 zijn in Nederland en in Indië groote dingen te zien gebeuren. 

 Er was reeds lang, in de eerste plaats door Prof. Hubrecht, 

 in de bijeenkomsten van de Treub-Maatschappij gesproken 

 over de wenschelijkheid van systematisch zeeonderzoek van den 

 ganschen Archipel, waar de zee een tweemaal zoo groot opper- 

 vlak beslaat als het land, en waar door het groote aantal 

 eilanden en eilandjes met grillig gevormde kustlijnen een 

 ontzaglijke strandlengte gevonden wordt. Plannen werden 

 gemaakt, en in 1897 werd besloten tot het ondernemen van 

 een exploratietocht vooral door Indië's Oosthoek onder leiding 

 van Prof. Max Weber. Maatschappij, Regeering en particu- 

 lieren werkten samen, zoodat H. M. Siboga, een tweeschroefs- 

 kanonneerboot voor den Indischen dienst, met volle natuur- 



1) A. Maass, igo2. Bei liebenswürdigen Wilden. (Berlin, 1902). 



2) A. Maass, 1904. Quer durch Sumatra. (Berlin, 1Q04). 



A. Maass, 1910— 1912. Durch Zentral Sumatra. 2 Bde. (Berlin, 1910-1912). 

 De zoölogische publicaties der specialisten-medewerkers in deel III). 



3) Wissenschaftliche Ergebnisse der Deutschen Tiefsee-Expedition auf dem 

 Danipfer Valdivia, 1898—1899. Herausgegeben von Carl Chun, 20 Bde nog 

 niet voltooid. (Jena, 1902—19..). 



C. Chun, 1902. Aus den Tiefen des Weltmeeres. (Jena, 1902). 



— 174 — 



