— 48 — 



en hebben, ergens boven hun midden een meer of minder 

 sterk ontwikkelden klemdraai. Aan deze staan dikwijls 4-6, 

 somwijlen zelfs meer bladeren in een samenhangende spiraal 

 Beschouwt men niet eiken zijtak afzonderlijk, maar de 

 gezamenlijke zijtakken van een gedraaiden stengel dan 

 bespeurt men ook hier zekere regelmaat in de verspreiding 

 der gedraaide en der normale zijtakken. De gedraaide bevin- 

 den zich op twee plaatsen. Ten eerste in de oksels van 

 wortelbladeren, ten tweede omstreeks het middengedeelte 

 van den stam. De bovenste zijtakken van het gedraaide 

 gedeelte, meestal ten getale van omstreeks 8-10, zijn zelven 

 ongedraaid, zij zijn te zwak om de monstrositeit te ontwik- 

 kelen. Evenzoo de onderste zijtakken van den gedraaiden 



stam. 



Op de zaaddragers van mijn ras, dat thans zeven genera- 

 tiën telt, heb ik nagenoeg in elke generatie alle ongedraaide 

 zijtakken vóór den bloei weggesneden, om alleen zaad van 

 het eindhoofd en van de fraaiste gedraaide zijtakken te win- 

 nen. Dit kon des te gemakkelijker geschieden, omdat de 

 planten toch slechts uit een klein deel hunner bloemknoppen 

 zaden mogen maken, daar de voeding der zaden natuurlijk 

 des te krachtiger is, naarmate er minder zaden op elke plant 

 voortgebracht worden. Bij de bedoelde operatie waren het 

 steeds enkele rosettakken en omstreeks een viertal stengel- 

 takken op het midden van den stam, die gespaard werden. 



Van tijd tot tijd treft men gedraaide exemplaren aan, die 

 hun spiraalsgewijzen bladstand betrekkelijk vroeg verliezen, 

 en tot twee- of drietallige kransen terug keeren. Zij ver- 

 heffen hun stengel dan veel hooger dan de gedraaide, soms 

 bijna evenhoog als de atavistische individuen. Ik vond ze, 

 in verschillende jaren met vijf en meer gestrekte interno- 

 diën, ter gezamenlijke lengte van meer dan één meter, boven 

 het gedraaide deel. In deze gevallen begon de spiraalsge- 



