^ 127 — 



treft, slechts moeilijk kan aangenomen worden. De verklaring dient in 

 een andere richting gezocht te worden. De meeste Levermossen zijn 

 tegen het substratum aangedrukt, zoodat ook hier de groeiende deelen 

 aan wrijving zijn blootgesteld: het slijm vermindert de wrijving, en 

 dientengevolge den weerstand en het gevaar voor verwondingen, die 

 beide een gevolg zijn van de wrijving. Schr. beschrijft hier de slijmaf- 

 scheidende organen bij verscheidene Levermossen, o. a. TreuhiainsigniSf 

 Radula en Lejewiia ca'carea. 



§ 4. Slijmvorminff bij de Varenplanten. — Varens. Volgens Kcehn 

 is het slijm voor de jonge varenbladen een voorbehoedmiddel tegen ver- 

 dorring ; volgens Goebeler is het een voorbehoedmiddel tegen gebrek 

 aan water en te sterke verdamping. — Bij vele Varens zijn de jonge 

 bladen bekleed met talrijke schubben, die kunnen beschouwd worden 

 als voorbehoedmiddelen tegen verdorring en ook (wegens haar hoog 

 looistofgehalte) tegen schadelijke dieren. Die schubben zijne vaak aan 

 haar randen en aan haar top van slijmklieren voorzien. Daarenboven 

 zijn de jonge varenbladen voorzien van talrijke kliervormige, slijmaf-» 

 scheidende haren. Die haren zijn vooral talrijk op die plaatsen, waar 

 twee gedeelten van het jonge blad met elkander in aanraking zijn. 

 Door Goebeler werd reeds op dit feit gewezen ; Schr. heeft zelf waarge- 

 nomen, dat jeugdige varenbladen, die dicht opgerold zijn, vooral 

 tusschen hare windingen rijk zijn aan slijmvormende haren, terwijl 

 varenbladen die in de jeugd niet of slechts los opgerold zijn, daaren- 

 tegen van slijmharen kunnen verstoken zijn (1). Eindelijk dient opge- 

 merkt te worden, dat de schubben geheel ontbreken op de plaatsen 

 waar de slijmvorming het sterkst is. — Tegen Goebeler's verklaring kan 

 onder andere worden in 't midden gebracht, dat vele Varens {Osmunda 

 regalis, Nephrodium caUosum), die op vochtige of schaduwrijke plaatsen 

 groeien, rijkelijk voorzien zijn van slijmharen, ofschoon het gevaar voor 

 verdorring zeer gering zij. 



Schr. spreekt de meening uit, dat het slijm hier weeral tot verminde- 

 ring der vrijving moet dienen. Terwijl het blad zich rechtbuigt glijden 

 zijne verschillende deelen over elkander, en tevens barsten de hoofdjes 

 der slijmharen open : daardoor worden de over elkander glijdende 

 deelen glibberig gemaakt, en de vrijving wordt verzacht. Later wordt 

 het slijm nutteloos, en dientengevolge verdorren en verdwijnen de 



(1) Dicht opgerold en rijk aan slijmharen : Asplenium Belangeriy 

 Aldus, Ru ta mur ar ia, enz.; BJechnum Spicant, Onychium japonicum, 

 Neph'odium caUosum, enz. enz. — Zonder slijmharen : Adianthum- 

 soorten (zeer los opgerold), Ophioglossum, Botrychium (niet opgerold). 



