— 139 — 



de middelijn 10 cm. bedroog. De potten -veerden geplaatst in een water- 

 bad, dat in eene broeikas (20 a 25 cm. onder het glas) stond, en tot het 

 midden van November op 22° C. werd gewarmd. Daarna werd de broei- 

 kas zelf gewarmd. In ieder pot een plant, ofwel twee planten waarvan 

 de zwakste uitgerooid werd zoodra zij begonnen met elkander in aan- 

 raking te komen. Op 't einde van Januari 1893 werden de planten onder 

 een koud raam geplaatst : zij begonnen alsdan nieuwe bladen te vormen, 

 terwijl de bladen die in de broeikas gevormd waren nu afstierven. In 

 't midden van Maart werden zij uitgeplant, en na het midden van April 

 werd de glazen beschutting weggenomen. In 't begin van Juni hadden 

 19 planten krachtige scheuten gevormd, en er waren daarenboven 22 

 rozetten. Van de 19 stengels waren er 8 normaal ; 7 hadden ieder één 

 4-talligen bladkrans ten gevolge van het verdwijnen van één stengellid; 

 eindelijk waren er 4, die plaatselijk een geringen klemdraai vertoon- 

 den. Een daarvan vertoonde daarenboven duidelijken klemdraai in één 

 van de zijtakken. Er waren dus ongeveer 20 «/o planten met geringen 

 klemdraai, — d. i. juist evenveel procent als de planten met duidelijk 

 gedraaide stengels in de controleproef. Dé 4 monstrueuse planten 

 droegen rijp zaad vóór 15 September 1893 ; de totale levensduur bedroeg 

 dus minder dan één jaar. Door de hier beschreven cultuurmethode 

 wordt de klemdraai tot een minimum gebracht. 



Gezaaid 15 September 4895 (zaad van de bovenvermelde plant met één 

 gedraaiden zijtak). Doenwijze als voren. Op het einde van Januari uit 

 de broeikas gebracht, en daarna eenigen tijd onder glas gehouden. Twee 

 zwakke planten bleven in den toestand van rozet; de 35 overige schoten 

 op in Mei. Resultaat: 9 planten normaal, 10 met één 4-talligen blad- 

 krans, 3 met twee 4-tallige kransen, 1 met3 id., 1 waarbij de 2 bladen van 

 eenzelfde bladpaar van elkander verwijderd waren, 11 (= 30 «/o) met 

 plaatselijken geringen klemdraai. — Het resultaat stemt dus in hoofd- 

 zaak met dat der eerste proef overeen. 



Gezaaid 3 September 1894. Zaad afkomstig van Nancy, alwaar Prof. 

 Le Monnier het hier besproken ras sedert verscheidene jaren kweekt. 

 Zaaddragers met gedraaiden stengel. — De zaailingen groeiden (in het 

 warm waterbad) spoediger dan in de vorige gevallen, en hadden om- 

 streeks het midden van November ongeveer tweemaal meer bladen 

 gevormd. Zij werden warm gehouden tot omstreeks midden December, 

 daarna buitengebracht onder glas. Omstreeks het einde van Mei hadden 

 ze alle (36 in getal) normale stengels gevormd. Een tweede proef werd 

 met hetzelfde zaad, doch zonder kunstmatige verwarming genomen : nu 

 waren er 29 planten die het volgend jaar normale stengels vormden, en 

 9 die in den toestand van rozet bleven. 



Uit al die proeven blijkt dat het mogelijk is den 2-jarigen Dipsacus 



