— 143 — 



bladen van de loot werden één voor één onderzocht en genommerd. 

 Resultaat (*) : 



Blad 1 a 6 : normaal, 

 » 7 : eindblaadje bekervormig; bekervorming niet sterk 



uitgesproken, 

 » 8 en 9 : eindblaadje volkomen bekervormig, 

 « 10 : eindblaadje en één zijblaadje volkomen bekervormig, 



n 11 : zooals 8 en 9, 



»> 12 a 16 : normaal, 



>♦ 17 : één blaadje onvolkomen bekervormig, 



» 18 - 25 en hooger : normaal. 



Het maximum der bekervorming bevond zich hooger aan de loot dan 

 het maximum der zijtakken : deze waren in de oksels van het 3^ è, 6« 

 blad ingeplant. 



Derde voorbeeld : Dipsacus silvestris torsus. De beste exemplaren 

 (d. w. z. die welke den klemdraai in de hoogste mate vertoonen) dragen 

 in het onderste gedeelte van hun stengel kruiswijs tegenoverstaande 

 bladeren, terwijl de bovenste stengelleden (ten getale van 1 a 3, soms 

 4 a 5) meestal niet gedraaid zijn. Gewoonlijk wordt de monstruositeit 

 4 a 5 maanden na de uitzaaiing zichtbaar, nadat de bladrozet 30 a 35 

 kruiswijs tegenoverstaande bladen gevormd heeft. 



De zijtakken van dergelijke planten vertoonen eene dubbele periode : 

 l*» de krachtigste okselscheuten der rozetbladen vertoonen vaak een 

 fraaien plaatselijken klemdraai; 2° aan de gedraaide hoofdstengels 

 vindt men van onderen normale zijtakken, hooger zijtakken die in 

 meerdere of mindere mate monstrueus zijn, — en in het bovenste 

 gedeelte van den stengel ongeveer 8 a 10 normale takken. Aan do 

 zijtakken zelf wordt de monstruositeit gewoonlijk iets boven het mid- 

 delste gedeelte waargenomen. 



Door de keus van het jaargetijde, waarin het zaad uitgezaaid wordt, 

 alsook door de voeding, de plaatsruimte, enz., kan invloed uitgeoefend 

 worden op de kracht waarmede de planten zich ontwikkelen, en daar- 

 door wordt de kans op het ontstaan van gedraaide stengels grooter of 

 kleiner 



In een ander opstel (**) werd aangetoond, dat Icrachtige rozetten over 

 't algemeen een grooter aantal en fraaier gedraaide stengels vormen 

 dan zwakke rozetten. Al de beschreven gevallen stemmen hierin over- 



(*) Zie dit Jaarboek, PI. I. 



(**) Ziü dit Jaarboek, blz. 132 én volgende. 



