— 61 — 



nemingen op Helgoland stem ik in met hetgeen R. Loew *) 

 bij mijne vroegere gevolgtrekkingen gevoegd heeft, door 

 te wijzen op het feit dat Trifoliwn repens en Lotus 

 cornicidatus, volgens Darwin's proefnemingen, zelf- 

 onvrachtbaar zijn, en dus niet vatbaar zijn voor volkomen 

 zelfbevruchting. " Het is dus waarschijnlijker r, aldus 

 schrijft LoEW verder, « dat deze zelfonvruchtbare planten 

 op de Halligen door de tegenwoordigheid van legitieme 

 kruisbevruchters in normale toestanden hebben kunnen 

 voortbestaan ofschoon het klimaat op die eilanden voor de 

 bestuiving door insecten ongunstig is, terwijl omgekeerd 

 de genoemde insecten in de genoemde bloemen een vol- 

 doenden voorraad voedsel vinden om in hun onderhoud 

 en dat van hunne jongen te voorzien. In dit geval wordt 

 de mededinging tusschen bezoekers van gelijken aan- 

 passingsgraad door de levensomstandigheden uiterst 

 beperkt ; die beperking heeft dezelfde uitwerkselen als 

 bij de planten van het hooge Noorden. Op die wijze sluiten 

 de bloemenbiologische waarnemingen op de Halligen zich 

 aan bij die, welke in hoog-arktische gebieden weerden 

 gedaan, want in de beide streken — alleszins door twee 

 gansch verschillende oorzaken — wordt het leven van 

 insecten en bloemen tot een minimum verminderd, en 

 nochtans is de grondslag van iiun A^oortbestaan, de 

 kruisbevruchting, niet geheel verdwenen «. 



Deze volzinnen worden door mijne waarnemingen op 

 Helgoland volkomen bevestigd ; men mag wel zeggen, 

 dat de bloemenbiologische waarnemingen, die tot nog toe 

 werden bekend gemaakt, tot de volgende wet leiden : 

 overal waar bloemen ontluiken leven er ook insecten. 



Het is hoogst belangwekkend dat de steenklaver 

 (Trifolium repens) op Helgoland bevrucht wordt door 

 dezelfde bijensoort als op de Halligen, nl. door Antho- 

 phora quadrimaculata F. (= Podalirius vulpina Pz.). 

 Door deze bij wordt de verwantschap tusschen de insecten- 

 fauna van Helgoland en die van de Noord-Friesche 

 eilanden aangeduid, terwijl de verwantschap tusschen 



**) E. Loew, Blütenbiologische Floristik desmittleren und nördlichen 

 Europas sowie Grönlands. StuUgart, 1894. blz. 171. 



