8 MUSCULORUM ÏONI 



corpus dominetur, circulationem. Qua quum multae res explicari non pos- 

 senl , tonus in subsidium vocabatur, communis omnium organicarum par- 

 (ium vis vel se contrahendi vel relaxandi. Quo loco nemo non perspiciet, 

 toni significationem nihil voluissc nisi alius cuiusdam verbi circumscriptio- 

 nem. Nam Stahl ', cuius doctrina omnino abhorrebat ah illa anlecessorum 

 Herm. Boerhaave 3 et Fred. Hoffmann, haud paullum ialrophysicis , qui- 

 bus ad phvsiologiam lotam statuendam ille sufficiebat tonus, concessit, 

 « nixum illum omnibus corporis parti bus communem » a Boerhaave voca- 

 tum alio nomine initians. In phaenomenis pathologicis morhi tonicorum 

 motuum prineipem apud eum Iocum obtinent. Ne milita , recessum affero 

 succorum a corporis superficie introrsus, totam illam scalam a cuti anserina 

 usque ad summum frigoris stadium ascendens phaenomenorum. Attamen, 

 quamvis non salis circumspecte et diligenter doctrina sua nisus indicaverit 

 Stahl permultum conlulil ad accuratissimas illas disquisitiones insequentibus 

 temporihus institutas, quae nohis repraesentantur ah Alberto de Haller. Qui 

 vir, suae aetatis longe illustrissimus physiologus, postquam Joann. Fcrne- 

 lius r ' diversas organorum actiones ex diversis fihrarum strucluris iam de- 

 monslravil, postquam Glissonius'' primus animalihus propriam motionem 

 eflîcienlem trihuit vim, quam appellavit irritabilitatem, quia variis causis, 

 ah illo causae irritantes vocatis, incilelur, postquam de Gorter 5 irritabili- 

 tatis fines adeo extendil, ut eam etiam in plantis existere doceret, nisus 

 ohservationihus, quas in Mimosa rum speciehus instituerai, irrilahilitalis 

 notionem ita coercuit atque propius definivit, ut permultis experimentis in 

 innumerahilihus animalihus inslilutis illam appellaret vim , quae vivo mus- 

 culo inhaereat nec dependeal a vi nervosa. 



Sed priusquam ad banc doctrinam propius accedamus, liceat nohis per 

 digressum includere duorum virorum sententias, quae quamvis inter se 



1 Stahl, Theoria medica vera, physiol. et path. ex fundament. rutione et experimentis 

 sistens, éd. W. Ruf.; Haï, 1802, tom. I, p. 23, sq. ; t. Il, p. 70, sq. 



2 H. Boerhaave, in diss. : Hepatitis et icterus multiplex, snnguinis in vena povtarum molu 

 respirationi obnoxium esse sentit et proprio euidam tonieo impetui, qui lieni, intestinis, me- 

 sentei'io tribuebatur. 



3 Fernelius, De elementis; Francof., 157u, p. 185. 



4 Glissonius, De natural. sabsl. energet. sive de vita natur., Lond., 1 672 , p. 200, sq. 



'■ De Gorter, Exercit. med. quinta (de actione viventium particulari). Amstel, 1748, p. 13 sq. 



