( «I ) 



dântede toute manière de nos jugements personnels (Chap. Il) *. 

 Mais si la rectitude, pour parler avec Anselme, ou le rapport de 

 la parole et de son objet fonde la vérité du Discours, elle la con- 

 stitue également pour Vopinion, pour la pensée. Celle-ci est vraie, 

 quand elle est conforme à la réalité. Et de ce chef encore, nous 

 pensons vrai, quand nous pensons ce que nous devons (Chap. III) 2. 



* « M. Quando est enuntiatio vera? D. Quando est quod enunciat, sive 

 1) aflBrmando, sive negando... M. An ergo libi videlur quod res enunliata sit 

 y> Veritas enuntiationis? D. Non. M. Quare? D Quia nihil est verum nisi par- 

 » licipando veritalem, et ideo veri veritas iu ipso vero est; res vero enun- 

 » ciala non est in enuncialione vera, unde non ejus verilas, sed causa veri- 

 » lalis ejus dicenda est. Quapropler non nisi in ipsa oralioue quaerenda mihi 



V videlur ejus veritas, M. Vide ergo an ipsa oratio, aut ejus significalio, aut 



V aliquid eorum, quae sunt in definilione enunliationis sit quod quaeris? 



V D. Non pulo... Quia si hoc esset, semper esset vera; quoniani eadem ma- 

 » nent omnia, quae sunt in enuntiationis definitione; et cum est quod enun- 

 » tiat, et cum non est : eadem est enim oratio, et eadem significatio, et 

 » caetera simiiiler. M. Quid igitur tibi videlur ibi veritas? D. Nilii! aliud scio, 

 » nisi cum significat esse quod est; tune est in ea verilas, et est vera... 

 » M. At cum significat quod debot, 7'ecte significat? D lia est... M. Ergo non 

 » est illi aliud verilas, quam recliludo. D. Aperle nunc video veritalem hanc 

 )) esse rectiludinem. M. Simililer est, cum enuntialio significat non esse quod 



V non est... Alia igilur est recliludo et verilas enuntiationis quia significat ad 

 » quod significandum facta est; ab"a vero, quia significat, quod accepit signi- 

 » ficare. Quippe ista immutabilis est ipsi oralioni (se. significalio materialis 



V verborum); iila vero mulabilis (se. sensus formalis) : hanc namque semper 

 » habet; illam vero non semper; islam enim naluraliler habet, iiiam vero, 

 » accidenlaliler et secundum usum... Cum vero eadem oratione significo esse 

 1) quod non est; non ea recte utor : quia non ad hoc facta est : et idcirco 

 » tune non recla ejus significatio dicitur : quamvis in quibusdam enuntiatio- 

 » nibus inseparabiles sint islae duae reclitudines, seu veritates : ut cum 

 » dicimus ; homo animal est; homo lapis non est. De verilale significalionis 

 1) de qua incaepimus, intérim isla sufficianl. Eadem enim ratio verilatis, 

 ^) quam in proposilione vocis perspeximus, consideranda est in omnibus 

 )) signis , quae fiunt ad significandum aliquid esse, vel non esse, ut sunt 

 ') scripturae, aut digitorum loqueia. /). Ergo transi ad alia. « (Chap II.) 



2 « Qui putat esse quod est, putat quod débet, alque ideo recta est cogi- 



V lalio. Et ergo vera et recta est cogitatio, necob aliud, quam quia pulamus 

 » esse quod est, aut non esse quod non est, non est aliud ejus veritas quam 

 « rectitudo. « (Chap. III.) 



