( 329 ) 



Les réalités perfectibles et indépendantes nous ont démontré 

 l'existence d'un Être nécessaire et absolu. Ce principe admis, 

 Anselme conclut que les êtres de l'univers ne peuvent exister de 

 fait qu'en vertu de l'opération de la Cause première. Mais, celle-ci, 

 demande Anselme, comment subsiste-t-elle dans sa vie intime ^? 

 Nous avons vu qu'elle se révèle à l'esprit comme TÉtre suprême, 

 quia de lui-même tout ce qu'il est. Dès lors il est impossible qu'elle 

 ait reçu l'existence ou de soi ou d'une autre cause quelconque, 

 ou d'une matière préexistante. Supposer cela, ce serait la rendre 

 dépendante et inférieure à son principe, ou du moins admettre 



^ « Quouiam igilui- non seniper eumdem habel sensum quod dicitur esse 

 » per aliquid aut esse ex aliquo, quaerendum est diligentius quomodo per 

 )> summam Naturam vel ex ipsa sinl omnia quae sunt El quoniam id quod est 

 » per se ipsum, et id quod est per aliud, non eamdem suscipiunt exislendi 

 )> rationem, prius separatim videamus de ipsa siimma Natura quae per se est, 

 » postea de his quae per aliud sunl. 



); Cum igilur conslel, quia illa est per seipsam quidquid est, el omnia alia 

 » sunt per illam id quod sunt, quomodo est ipsa per se? Quod enim dicilur 

 » esse per aliquid, videtur esse aut per efficiens, aut per materiam, aul per 

 » aliquod aliud adjumentum velul per inslrumentura. Sed quidquid aliquo 

 » ex his tribus modis est, per aliud est, el posterius, et aliquo modo minus 

 » est eo per quod habel ul sil. At summa Natura nullatenus est per aliud , nec 

 )) aliquid esl per nihil. Si igilur est aliquo modo ex nihilo, aul per se, aut 

 » per aliud est ex nihilo. Per se aulem nihil polesl esse ex nihilo; quia si 

 » quid est ex nihilo per aliquid, necesse esl ul id, per quod esl, prius sit. 

 )> Quoniam igilur haec essenlia prior seipsa non est , nullo modo esl ex nihilo 

 » per se. At si dicitur per aliam aliquam naturam oxtitisse ex nihilo, non esl 

 » summa omnium, sed aliquo inferior; nec esl per se hoc quod est, sed 

 » per aliud. Ilem, si per aliquid esl ipsa ex nihilo, id , per quod esl, magnum 

 » bonum fuit, cum causa lanti boni fuit. Al nullum bonum polesl intelligi 

 )) ante iliud bonum, sine quo nihil esl bonum; hoc autem bonum. sine quo 

 » nullum esl bonum, satis liquel hanc esse summam Naturam de qua agilur. 

 » Quare resnulla vel inteilectu praecessit, per quam i^ta ex nihilo esset. Be- 

 » nique, si haec ipsa natura est aliquid aut per nihil aut ex nihilo, procul 

 » dubio aut ipsa non est per se et ex se quidquid est, aul dicitur ipsa nihil; 

 » quod ulrumque superfluum esl exponere quam falsum sil. Licet igilur 

 )) summa subslanlia non sit per aliquid efficiens, aut ex aliqua maleria, nec 

 1) aliquibus adjuta sit causis ut ad esse produceretur, nullatenus tamen est 

 » per nihil aut ex nihilo. quia per seipsam et ex seipsa est quidquid est. (C. VI.) 



