(74) 



wetcndhcid, totdal eindelijk de verveling hem docl bcsliiitcn nnar 

 Vlaandercn tcriig te keeren. 



Verspreiding van onderwijs , bevordering van kcnnis en welcn- 

 schap zouden voorzeker veel tegen de kwaal vermogen. En hier 

 moeten wij het betreuren, dat de boer van Nazareth, over 'talge- 

 meen, nog geen volkomen begrip heeft van het hooge nut, wat 

 zeggen wij? van de dringende behoeftc des onderwijzes. Wij 

 betreuren het te mecr, daar wij hem kennen als aangedaan met 

 bijgeloof, het natuurlijke gevolg van de afzondering. in welke de 

 gemeente zoo langen tijd gebleven is, en van de w einige gelcerd- 

 heid harer bewoners. Onder dit laatste opzicht is de huidige toe- 

 stand, vergelekcn bij dien der vorige eeuw, vveinig verbeierd, 

 als er ook verbetering is. Inderdaad, aannemende dal de rede- 

 rijkersvertooningen te Nazareth ook door eenige ingezetenen 

 van de naburige plaatsen werden bijgewoond, bjdt het geen 

 twijfel, dat verreweg de meeste toeschouwers tôt de gemeente 

 behoorden, en gebruik wislen te maken van het gedrukte 

 « argument »; neemt men nu ook aan , dat ieder gezin doorgaans 

 slechts éen zulker programma's kocht, en daarbij niet al de fami- 

 liën op iedere vertooning vertegenwoordigd waren, dan zal men 

 nagenoeg eenen maatstaf hebben van den staat der geleerdhcid 

 in de gemeente, omirent het midden der vorige eeuw, en zal die 

 toestand zeker niet ongunstig voorkomen. 



En nogtans, hoeverre is het onderwijsstelsel dezer dagen dat 

 der vorige eeuw vooruit! Over honderd jaren leerde de Ylaam- 

 sche dorpeling al weinig meer dan lezen en schrijven. De His- 

 torié van Jiilius Cœsar, in Gothisch karakter, was te Nazareth en 

 omliggende gemecnten zijn hoogste lees,- ja zijn leerboek voor 

 de vaderlandsche gcschiedenis; daarbij voegde de dorpsondcr- 

 wijzer ook wel een oud nummcr der Gazelle van Gend, of eenig 

 onbeduidcnd handschrift van vroegeren tijd. Ailes dus, wat den 

 leerling in de hand werd gegeven, was gebrekkig : ellendige taal, 

 zonder vaslen regel, gémis van stijl, armoedc van gedachten. 

 Voeg daarbij, een doorgaans slecht, ongezond schoollokaal, eenen 

 sukkelachtigen meester, mengeling der geslachten, volslagen 

 onbekendheid met de eenvoudigste leerwijze — en men zal 



