( 75 ) 



uit dcn vrecmdc iiii^csinokkeldc plaiU K J)c twee grootc oorzakcii, 

 die er het zcdclijke gevoel verbastcren, zijn : hct soldntenlcvcn 

 en de uitwijking naar Frankrijk. De eerste trekt gcregeld ieder 

 jaar de mocdigste werkers naar de kazernc, waar de zaclitaar- 

 digheid , de eenvoud, de voorvaderlijke deugd en godsdienstzin 

 weldra vcrleerd worden; en wat de arbeider belreft, die zich 

 naar Frankrijk begccft, aangeloktdoor bet boogere loon , datbem 

 ginder aangeboden wordt, ook deze keerl, na bet verricbte delf- 

 ofoogstwcrk, naar zijn dorp terug met begrippen. gcwoonteEi 

 en zeden, veclal volkomen in strijd met degene, welke bicr van- 

 ouds in zwang zijn. Is bet le verwonderen, dat slecbte driften en 

 neigingen aldus van lieverJede in het dorp verspreid geraken, 

 dat de landaard verzwakt en verbastert, sommige gemeenten 

 boe langer zoo meer ontvolken? Immers, vêle jongelingen uit 

 de kazerne of van den vreemden bodem teriiggekeerd, vinden 

 niet langer voldocning in den eenvoudigen landmansstaat, die 

 bun gecn bet minste voedsel voor bunne aangcwonnene lieb- 

 zucbt of kwade bartstocbten aanbiedt. De scbitter der stad, rijk 

 aan weelde en genot, maar ook vol van de modder der laagbeid, 

 waar men op den buiten zelfs geen besef van beeft, trekt die 

 ongelukkigen aan. Zij werpen spade en ploeg weg, en komen, 

 aangelokt door de bedrieglijke fortuin, gekwollen door bet voor- 

 beeld van misscbien éenen gelukkige op duizend, naar de stad, 

 ten koste bunner gezondbeid en kracblen, zoo dikwijls, eilaas ! 

 om in nog diepere ellende, eindelijk ten lasle der openbare lief- 

 dadigbeid te vallen, en van uitputting, of van zickten zonder 

 naam, in een bospitaal te sterven ! 



Niet zonder reden klaagt dus de landbouwer over bet van jaar 

 lot jaar sebaarscbcr wordende getal arbeiders, waardoor de ont- 

 wikkeling des akkerbouws gestremd wordt. En tocb vindt de 

 Vlaamscbe uitwijkeling in Frankrijk nocb heil nocb rust. On- 

 bckend met de aldaar gesprokene taa^l, wordt er bem slecbts 

 zooveel acbting gesebonken, als de kracbt zijner banden zijnen 

 nieuwen meester waard is, en bij kwijnt ook daar in diepe on- 



* In de veiiedene eeuw tclde men hier slechls over het algemeen éene 

 onvvetlige geboorte op 100. Heden zijn er doorgaans 6 op 100. 



