( 3 ) 



dcdcii de landbouwcrs viin akkors en wcidcii vliichtcn, on 

 eenc schiiilplnats zoekcn in de bossclicn of in de stcden, die 

 eclilcr al wcinig meer dan de dorpcn en de kloosters tegcn 

 de woede der barbaren beveiligd waren. De HH. Fuscianus, 

 Piatus, Chrysolius, die don Menapiërs en Morinen de beseha- 

 ving baddcn gebracht, vielen als martelaren voor de cdele 

 zending, welke zij zicb liadden opgelegd; maar Uvee hondcrd 

 jarcn na den verdclgingstocht der Hunnen en Wandalen 

 voerden andere evangelisehe zendelingen te gelijker tijd met 

 de leer van Christus de landbouwvvetenscbap in Vlaanderen 

 in. In het Heidendom badden onze vaderen noch zaclithcid 

 van zeden, nocb gevoelens van menschenliefde, nocb ver- 

 bevcne begrippen over maatsebappebjke deugden geput. Zoo 

 vond de H. Aniand in Vlaanderen een volk, evcn woest als 

 de grond, waar het op leefde, ja met zulke wreede gevoelens 

 bezield , dat volgens Baudemund, leerling van genoemden 

 geloofspredikcr, de taak voor eenigen tijd moest opgeschorst 

 wordcn, uit oorzaak van de weinige middelen, die de zende- 

 lingen hier vonden om in hun levensonderhoud te voorzien. 

 De liefde bebaalde in dien liarden, moeilijken slrijd eindelijk 

 de zege; niet alleen rees alom, aan de oevers der rivieren , te 

 midden der bosschen, heiden en moerassen, het kriiis, als 

 zinnebeeld der nieuwe godsdienstleer, maar de abdijen van 

 St.-Baafs en St.-Pieters, te Gent, en van St.-Bazijn, te Dron- 

 gen, kwamen schier tenzelfden tijde als die van Elnon en 

 St.-Bertijn tôt stand, die aile middelpunten werden van cène 

 vvetenschap, besehaving en landbouwkunst, waarvan de be- 

 woners aan Leie, Schelde en Zee zich tôt dan toe geen denk- 

 beeld badden kunnen vormen. 



De Frankische koningen van den Merovingischen stam 

 begiftigden deze gestichten zoozeer om staatkundige belan- 

 gen als uit ijver voor den godsdienst, en zoo werden deze van 

 lieverlede machtig rijk aan uitgestrekte landgoederen, welke 

 onmiddellijk door de kloosterlingen ontgonnen, beploegd en 



