RUBIACEAE. 146 UNCARIA. 



angustifolius rumph. Ifcrb. Amb. V. p. 63, lab. 34, jig. 2, vulgo 

 liuc laudatus, excludendus videtur, E. enim ipse ramura speciei Gam- 

 biferae e Malacca accepit, quam omnino diversam fuisse perhibet. 

 Flores etiam stirpis ainb. laete purpurasceiites. — Conf. marsden 

 Hist. of Sumatra p. 242. 



In geheel Indië, op het vasteland en de eilanden van den S uu- 

 da- en Molukken-Archipel gekweekt. //Volgens sommigen 

 groeit de IJ. Gambir wild op de eilanden rondom het schiereiland 

 van Malakka." 



"Zeker is liet echter dat deze plant vroeger op Sumatra, de Mol uk- 

 ken. Bintang enz. gekweekt werd; dat deze teelt nu op Bintang 

 en Singapoera eene aanzienlijke uitbreiding heeft verkregen en op 

 eenige plaatsen van Malakka en Sumatra nog wordt voortgezet. 

 Op liet laatstgenoemde eiland is zij door mij bij Siri Lama, een dis- 

 trikt van de vijftig Kottas, op ruim 400 el hoogte gelegen, waarge- 

 nomen. Zij is zeer eenvoudig. De zaden worden' op een met zorg be- 

 werkt stuk grond gezaaid en de jonge plantjes blijven daar, totdat zij 

 6—8 Ned. duim hoog zijn. Dan worden zij, ten einde de worteltjes 

 niet te beschadigen, met veel voorzigtigheid overgeplant en gewoonlijk 

 op 3 voet afstand van elkander gezet. In den eersten tijd na die ver- 

 planting worden deze plantsoenen zeer zuiver gehouden ; later echter 

 doet het onkruid aan de groeijende boompjes minder nadeel. Ongeveer 

 2 en bij sommigen eerst 3 jaren na de verplanting begint de planter 

 voordeel van zijnen arbeid te trekken, ter bereiding van den Gambir. 

 De boompjes worden dan twee-, drie- of viermaal 'sjaars van hunne 

 bladen of ook wel van de jonge loten beroofd. Diegenen, welke slechts 

 tweemaal oogsten, beweren, dat zij daardoor hunne aanplantingen lan- 

 ger behouden, en bijna dezelfde voordeden genieten als diegenen, welke 

 hunne boomen meermalen ontbladeren. Beiden hebben de gewoonte, 

 zulks tegen den regentijd te verrigten. als wanneer zij dan tevens een 

 groot gedeelte der takken wegsnijden. Deze bladen en takken worden 

 met water gekookt, en het dus verkregen vocht vervolgens uitgedampt 

 tot de dikte van siroop en in houten bakjes of bamboezen kokers ge- 

 goten, ten einde te stolten. Verkoeld zijnde, wordt de verkregen stof 

 in kleine vierkante stukjes of in ronde schijfjes gesneden. De Gambir 

 van Singapoera en Bintang komt onder den eersten vorm voor, is 

 bruin, doch niet geheel oplosbaar, misschien wel door de bijgevoegde 

 sago, welke daaraan meerdere vastheid geeft. De Gambir van Siri Lama 

 is in schijfjes, bruingeel, meer oplosbaar en zuiverder van smaak : eigen- 

 schappen, welke de bewoners aan eene meer zorgvuldige bereiding en 

 vooral aan eene schielijker koking toeschrijven. — Het distrikt, waar 

 ik dezen tak van landbouw heb waargenomen, heeft eenen kiezelaardi- 

 gen, ijzerhoudenden bodem, en is niet bijzonder geschikt voor de aan- 

 kweeking van andere gewassen. Evenzoo moet het met de andere stre- 

 ken zijn, waar de Gambir wordt gebouwd en hij, benevens de peper, 

 de voornaamste middelen van bestaan oplevert. In vergelijking met 

 deze plant, zou de Gambir, volgens ingewonnen berigten, niet zooveel 



