— 204 



xx. 



Lettre de Hontheim au pape Pie VI pour lui annoncer renvoi 

 du Commentaire sur sa rétractation. 



(Sans date.) 



Quod Sanctitas Tua a me postulat, quod prœstandum suscepi, id pro 

 module- mearum per octoginta et quod excurrit annorum aetatem et 

 continuos labores fmitarum ingenii ac corporis virium nunc exsequor : 

 ut quos olim sub nomine Justini Febronii in diminutionem sacrorum 

 Summas Sedis jurium consciïpsi libros, illos eodem nomine redarguam, 

 refellam, et supremas ejusdem Sanctae Sedis dotes ad aedificationem 

 eorum, quibus priora mea opéra offendiculo esse potuerunt, novo Com- 

 mentario explanem atque stabiliam. 



Non putavi luculentius id abs me praestari posse, quam si omnes et 

 singulas in authentico meœ retractationis documento contentas Tuae 

 Sanctitati probatas assertiones argumentis a Sacra Scriptura, Conciliis et 

 Patribus depromptis confirmem et congruis commentariis illustrem ; ea 

 tamen ratione, ut insimul firma stent jura episcoporum, imperantium 

 et nationum, nec non privilégia et tôt laudabiles consuetudines particu- 

 larium ecclesiarum, quœ omnia Sanctitatis Tuse prœdecessores toties 

 immota esse debere sanxerunt. 



Ex quo grave munus suffraganei in amplissima hac archidiocesi sus- 

 cepi, singularis mihi cura demandata est de magna illa portione Trevi- 

 rensium Diœcesanorum, qui vivunt sub dominio et civilibus legibus 

 Régis ehristianissimi, uti et de non minore eorum numéro qui in Ducatu 

 Luxemburgensi parent Augustœ Domui Austriacœ et constitutionibus 

 Belgicis. Minime ignorât Sanctitas Tua, in administratione et executione 

 Viearialis hujus officii, quod a triginta tribus annis sub beneplacito, 

 directione et celsissimis auspiciis trium archiepiscoporum hactenus 

 gessi, singulorum horum locorum mores et saecularium principum edicta 

 mearum actionum secundariam regulam esse debere; ea neglecta omnia 

 turbari ; influunt illa in disciplinam ecclesire, quamvis eam in substantia- 

 libus non mutant. Porro quemadmodum in exercitio Sacri hujus Minis- 

 terii non iisdem ubilibet usibus ac moribus vel in una hac archidioecesi 

 conformare me aut possum, aut debeo, uti nec quicunque alius eodem 

 in munere mihi successor aut debebit aut poterit, ita prudentiae esse 

 duxi in hocce scripto iis potissimum ecelesiasticis legibus me alligare 

 quœ jam dictis, immo omnibus catholicis nationibus nobiscum com- 

 munes sunt. 



