VAN KAREL DEIN GROOTE TOT AAN DE XV1« EEUW. H 



hel begin van het keizerrijk drie-vierden der romeinsche bevolking op die 

 vvijze werden ondersleund. De keizers zagen daarom de hooge noodzake- 

 lijkheid van zulke uilgaven in. 



Tiberius verkeerde eenmaal in den grootsten angst voor zijn leven, loen de 

 vi'eemde schepen met graan langer dan gewoonlijk nilbleven; want menig 

 sledelijk prefeci was reeds door de ongeduldige menigte met de dood bedreigd 

 geworden. Ja, Augnslus had zelfs, op een oogenbiik dat er siechis voor drie 

 dagen levensmiddelen in de slad waren, tôt een' zelfmoord beslolen ^ 



De agrarische wellen sehonken, gelijk men weet, aan de armen een deel 

 der veroverde landen; doch de palriciërs verijdeiden veeiai die bepah'ngen. 

 Marins en Sylla badden iiitgestrekte gronden ter beschikking hunner sol- 

 daten gesleld.... J\laar de akkerboiiw, weike in de eerste eeuwen van Rome's 

 beslaan nog geacht werd, was, door het toenemen der slaven, een verach- 

 lehjk werk geworden , dat aan dezen aileen moest overgelaten worden. 



Ondanks aile maairegelen nam bel prolelariaat sleeds toe, met den aan- 

 groei der rijkdommen en der weelde. Deze kende cindelijk geene grenzen , 

 bel ongeluk daarentegen geene waardigbeid, de armoede geen geduld mecr. 



Daarbij werd bet medelijden niel als eene deugd bescbouwd; est unimae 

 vitium ^, zegt Cicero. 



Terecht nierkt daarom Lactanlius op, dat de beidenen de bescberming 

 der hulpeloozen wel als een natuurlijk recbt aanzagen, maar niel juist 

 wisten waaruit dat voortsproot ^. 



Plato, de zachizinnige wijsgeer, had bet reeds lang te voren uitgesproken, 

 dat de bedelaars uit elken welingerichlen staat moeslen geweerd worden en 

 Arisloleles uitle de meening, welke in de armenverzorging der Romeinen 

 doorscbemerl : dal de beboefligen aileen moeten bedeeld worden, « oni de 

 algemeene rust le bewaren » . 



Deze grond wordl zelfs door Pliniiis aan de handelingen van keizer 



' Dezobry, Rome xous Auguste, III, 93, bij E. Cliastcl) Etude liist. sur l'in/luence de la 

 charité, etc., p. 59. 



2 Cic, Pro Murena, 26, vlgg. — Cf. Sencca , De patientia, Il , 4. 

 î Div. Itistit., Lib. VI, hfst. 12. 



