VAN KAREL DEN GROOTE TOT A AN DE XVI" EEUVV. 17 



Van den anderen kant mag het voorbeeld der christelijke liefdewerken 

 op de betergezinde keizers gewerkt hcbben , toen zij bovengenoemde maat- 

 regelen namen ter ondersleuning der arme volksklasse. 'l Is toch door 

 daadzaken bevestigd , welken diepen iiidruk de edelmoedigheid en barmher- 

 tigbeid der chrislenen op vêle beroemde beidenen hebben gemaakt *, dien 

 Paulus, van zijne eerste prediking af, bardheid en gierigheid verweet 2. 



H Is niel le onlkennen dat de onderlinge verhouding der menschen, door 

 het aannemen en uitoefenen des chrislendoms, eene geheel andere moest 

 worden dan zij te voren was. 



De vrijheid, gelijkheid en broederschap (in later eeuw zoozeer misbruikte 

 termen) werden de grondsiag der nieuwe maatschappij; en wat drnkken 

 zij anders uit dan de ware menschlievendheid, de ware barmherligbeid, 

 de carilas, zooals die door Lactantius in de III'' eeuw werd beschreven, 

 « die niemand schaden wil , niemand onderdrukken , geenen vreemden gast 

 afwijst, 't oor niet sluit voor de klacht des behoefligen ; die niild, vrijgevig, 

 weldoend is ' » . 



Is dit de charité door de klasse der koninkb'jke académie bedoeld, dan 

 begon met bel cbrislendom het eigeniijk leven dier liefdadigheid. 



Moge dan ook van de heersclizueht en eigenbaat der beidensche wereid 

 in de chrislehjke eeuwen zijn overgesleept , en ook bij lange na ailes wat in 

 de jaarboeken der christelijke liefdadigheid blinkt geen louler gond wezen , 

 zooals velen het zich gaarne voorstellen : bel grondbeginsel der maatschappij 

 was veranderd; de slavernij, bij voorbeeld, bestond alleen nog aïs misbruik 

 en de vernedering der vrouw, waartegen Paulus zelf kample ", als eene 

 wreedheid. 



De oorsprong van deze caritas ligt in de leer van Christus zelve, in de 

 leer der herschepping of hernieuwing van de menschelijke natuur. Het 

 geloof aan het onsterfelijke dezer natuur wekle de liefde daarloe op, zooals 

 zij zich op de aangegeven wijze uitdrukte. 



' Binlei'im, Denkwiirdigkeilen der Chr. Kullt. Kirclw, D. VI, n" ô, bl. 14. 



2 Ad. Rom., I, 31. 



3 Div. InsL, V, hfsl, (il, § 12. 

 * Ad. Go/, I, VII. 



Tome XLV. 3 



