42 DE GESTICHTEN VAN LIEFDADIGHEID IN BELGIË 



Monnier ^ en anderen aldus niel is versiaaii. Niel de bisschop alleen, maar 

 de bisschop met zijii bisdom, met zijiie geeslelijken, zou de armcn aan 

 brood en andere ondersleuning nioelen helpen. Dit was de beleekenis des 

 ai'likels, ovoreenslemmende met oudere kerkelijke beginselen. 



De nicdewerking der leeken in de uildeeling der giflen aan de armen, 

 on in liol bcsiuur der geslichlen was niel nilgeslolen. Reeds van de oudsle 

 lijden af vinden wij voorbeelden daarvan. Op bel concilie van Cbalcedon 

 des jaars 4-51 wordl in den 8" canon de excoiunuinicalie uilgesproken over 

 znlke leeken, die, als boofd van een armenbuis, al le eigenmacblig ban- 

 delen -. Dcrgelijke vcorscbriflen geven ook de wellen van Juslinianns. 

 Hierin ligl iiel bewijs dal de medewerking der leeken aan bel besluur der 

 godsluiizen voorldurend toenam. Zoo gescbiedde 't dal leeken zelfs bel 

 beslnnr van gebeele klooslers in banden kregen, en aldus bel eene niisbriiik 

 iiil bel andere volgde. 



Docb zoover is ons verbaal nog niel gekomen. Onderlusscben wordl het 

 den lezor nn reeds duidelijk, lioe Karel de Groole weldra de armenverpleging 

 door leeken algemeen kon maken, zonder dal bij daarom eene omvvenle- 

 ling le weeg bracbl. 



Wij Avillen dil gedeelle onzev gescbiedenis nu nader gaan bescbouwen. 



• Histoire (le rassistaiice jnihliqne, h\. 91. De sclirijver moent dal, volgens dczen canon, 

 liel bcsiuur (1er iirnicnkasscn in tic liandcii der stedclijke boiluren ovcrging. Doeh klaarblij- 

 kclijk bcduidl licl woord civitas liier nid cité in polilischen zin, maar " geeslelijk » gebicd. 

 Val nicn den canon anders op, dan sti'ijdl iiij met dicn \an andere conciliën. (Zie bijv. Coll. 

 llarduin, 1, C04 en de C««. »y)os?., 1, 19, c. XL ; 1 , 57, c. XLl. Verg. V, 21 D, a- 849.) Op het 

 concilie van Orléans, des jnars 549, wordl gezcgd, dal de bisschop, zoowel in de civitas als 

 daaibuilcn, voor de melaalschcn moet zorgen. Hieriiil scliijnl le blijkcn dal de zorg voor 

 andere gebrekkigcn reeds aan de ondergesebiklc gccstelijkheid was opgedragcn, en levens dal 

 bel woord civitas a bisdom » beduidl. Lodewijk de Vrome onderscheidt de civjVas van den 

 bisschop en die van den graaf , waarvan de onderdeelen pagi worden genoenid. In eene veror- 

 deniiig des jaars 815, wordl bel wonrd civitas voor de zelelplaals cens bisscbops gcbezigd 

 (lîaliiz. Cupit., I, 552, VII). Innoceniius III zegt : Mcn kan eene plaals geene ciVi'fas noemen, 

 zoodra zicb aldaar gccn bisstbopszelel bevindt (Ducange, s. v. Civitas). Toi in de XV' ceuw 

 worden de dckenalcn decicn der civitas gcnoemd. Daar waar in de Capilitlaria van Karel 

 den Groole de liefdadighcid wordl aanbevolen aan de graven, enz., wordl bel woord c('ui7as 

 niel gcbruikl. 



2 Hcfclc, Conc. Ces. (uilg. Wilz), II, 1, bl. 003, vlgg. [Elfdeboek, §200]. — Monnier, 

 Histoire de l'assistance publique, 472, 339. 



