VAN KAREL DEN GROOTE TOT AAN DE XVI« EEUVV. 39 



volk wat zicli in een land was komen iiederzeften, legenover de oudste 

 bewoners; de Golhen werden, in de VI'' eeiuv, in Spanje, nog « hospites » 

 geheelen ^ 



In den Sachsenspiecjel, hel oudste, germaansche, geschrevene rechtsboek, 

 wordl van « iandseten » gesproken, vrije lieden, die echler geen eigendoni 

 in 't land liebben ; eene soorl van pachlers. Deze worden ook « pagani » 

 maar in belgische oorkondcn « hospites » genoemd -. 



Deze uifdriikking veriiep ecbter zoodanig, dat, in de XIII" eeuw, niet 

 meer zij die geen eigendoni bezalen, maar deheelers, die de jagers naar 

 onrechlvaardig goed, dieven en roovers bij zich opnamen, « hospites » 

 genoemd werden ^. 



Ondertusschen doet dit hier minder ter zake. Opmerking verdicnt eciiter, 

 dat bel gedacht der aioude Hebreeuwen over de gemeenzaamheid en den 

 band, welke er ontsiaat door eene gastvrijheid van meerdere dagen (waarvan 

 op bl. 7 gesproken is), merkwaardiger wijs in de saiische wet terng te 

 vinden is. Het driemaai overnachten bij denzelfden gaslheer had eene 

 groote beteekenis. Hierdoor werd de gast een vriend des hiiizes. 



Verder komt in de welgeving van Eduard den Belijder de volgende uit- 

 spraak voor : « Twee nacliten gast; de derde nacht wordt bij (eigen) man » 

 [Tvain uihtes gest, third nihl ha rvan man) [Terlia nocle hospcs fami- 

 liaris habelur *). 



De uildrukkingen « hospitium » en « hospitale,» van dezelfde beteekenis, 

 duidden de plaats aan waar de « hospites » onlvangen werden; dus « gasl- 

 huis » of « gastenkamer. » Wij zien duidoHjk dat het woord « hospilaal » 

 in de IX" eeuw uitsiuilehjk voor het tijdelijk verbiijf van vreemdeiingen 

 werd gebezigd. Alcwyn zegt ergens : « Xenodochium, id est hospilale »; 

 « een hospitaal is een vreemdeiingenhuis ''. » Het droeg ook dien naam 

 wanneer het deel eener abdij uilmaakte. Zoo zegt Rarel de Kale, in eene 



' T. z. p., 1, 6'J, n" 20. 

 •^ T. z. p., 11,2, bl. 101. 

 5 T. z. p., 111, 387. 



* T. z. p., IIF, 00. Doeh 't woord « hospiles » is nog in 1261 = « vazallcn. » Zie b. v. 

 A. Waulers, De l'origine, euz., des libertés communales en Belgique, Preuves, bl. 93. 

 " Verg. Lu Flandre, VI, bl. 60. 



