60 DE GESTICHTEN VAN LIEFDADIGHEID IN BELGIË 



oorkonde van 877 : « Concedimus ad... hospilale cjiisdem cœnobii (Mar- 

 chienncs) infra ipsuni monaslerium, maiisiim iinum ^ » alwaar klaarblij- 

 kelijk geen ziekenhuis bedoelt wordi, maar een aan het kloosler gelegen 

 huis voor vreemdelingen. 



Eerst met de groole iiilbreiding der steden, en daarmede zamenhangende 

 algemeene verbreiding der melaatscbheid, of lazarij, onistonden eigen- 

 lijke ziekenhuizen. De lazarusziekle werd als de type van aile ziekten 

 beschouwd. De luiisjes waarin de melaalscben nevens elkaar geherbergd 

 waren, of het bnis waarin zij te zanien woonden, noemde men bel 

 « ziekenhuis » bij uilnemendheid, « la maladrerie »; de lijders heetten 

 « les grands malades » , maar even zoozeer eenvoudig « les malados » . 



Wegens hunne afgelegen woningcn, noemde men hen in de dielsche 

 streken vaak « veidzieken; » in de VU'' eeuw « uzseaza »; in nieuw hoog- 

 duilsch « Aussatzigen » (« uitgezelten, verbannenen »), of wel, uit mede- 

 lijden, « miseri », « miselli », endeziekie « miselsucht » (d. i. « ellendige 

 ziekte » ). 



Genoeg, hunne woningen heetlen « de ziekenhuizen, » — Joinville 

 zegt onder anderen, in het leven van Lodewijk IX : De koning bezocht 

 « les ospilaulx et les mallederies, » waaronder niets anders versiaan kan 

 worden dan de huizen van vreemdelingen (en gebrekkelijken), alsmede de 

 leprozenhuizen. 



Van de XIII"' eeuw af werden sommige xenodocbiën in Frankrijk en 

 België ook voor zieken toegankelijk -. Wij vinden in sommige onzer 

 oorkonden van dien tijd gebeden voor de zieken aan de « broeders en 

 zusters » van een vreemdelingenhuis voorgeschreven. 



Er wordt voorlaan onderscheid gemaakt tusschen « zieken » en « gebrek- 

 kelijken "'. » Nevens de pelgrims vindt men « gekrenkte » personen. De 

 zieken mochten in sommige gevallen de bedden gebruiken , welke eigenlijk 

 voor vreemdelingen, pelgrims, passanten waren gesticht '^. 



' Mir., 0pp. dipL, I, 131, b. midden. 



2 Daremberg, Hist. des sciences médicales, I, bl. 290. 



5 Bcriholet, Hist. dn Luxembourg, V, 561 ; ecne oorkonde van 1309. 



* Rijksarchief, Conseil privé, Carton 1502, Anthoing, 



