64 DE GESTICHTEN VAN LIEFDADIGHEID IN BELGIE 



Daarenboven maakien zich honderden , door het deel nemen aan den 

 tocht, gelijk ik zeg, vrij van de banden der slavernij. Dit had naliiurlijk de 

 opkoinst van den vrijen biirgersland en de vermeerdering der bevolking lot 

 gevolg. Ilicruil ontsprooi weder een levendiger handel; terwiji, omgekeerd, 

 bel loenemend liandelsverkeer lijkdom en niacbt vernieerderde. 



De burgers sloten nu vereenigingeii om het bandwerk te beschermen en 

 te bevorderen, vormden gilden, die ben nog zell'slandiger maakien en ook 

 weder zegenrijk op de arme en gebrckkeiijke gildebroeders leriigwerklen. 

 Bûvendien bevorderde de nauwkeurigiieid, in koopbandel of iiandwerk 

 goleerd, de zorgvuldigiieid in "l besliiur der armengeslichlen '. 



Hieruil volgde als van zelf, dal in geen lijdperk der middeieeuwen de 

 leekensland, ook in kerkebjke zaken, ziilke eene invioedrijke plaals bekieedde 

 als in de eeuwen weike zich nu voor onzen biikgaan onlrollen, nameiijk die 

 van den hoogen bloei der sieden. Het vvas alsof, door algemeenen geest van 

 corporaiie gedrongen, de burgers zicli zeiven het genol van het geeslebjk 

 broederschap, van de samenvverkende befdadigheid, van kerkeHjk ieven 

 vvildon geven, vval hun, van de zijde vvaar het zijn eigenhjken oorsprong 

 moesl nemen, dikwerf zoo karig werd geboden-. 



Wal de veredebng van den mensch door de afschaffing der slavernij 

 belrefl : reeds in 'l eersle lijdperk der Karolingers beslond de siavendienst 

 niel meer, gelijk bij de oude heidensche volken. Nielalleen had het chrislen- 

 dom eenen afkeer daarvan, maar ook bel karakler der germaansche volken 

 sireed met de slavernij. Bij de Germanen stond het begrip van « slaaf » 

 ongeveer gelijk met dat van oorlogsbuil. Wel waren de slaven onderscheiden 

 van de lalen of onvrije landbewoners, lot zekere liggende goederen behoo- 

 rende, vvelke zij legen eene som gelds en bel verrichten van eenige heeren- 

 dienslen , bebouvvden '% doch beider lot kaii niel l)ij dat der romeinsche 

 slaven vergeleken worden. Edoch, ongelukkige loevallen en rechlszaken, 

 vvelke beden lot bel vverkhuis of loi bel hospilaal leiden, voerden loenmaais 



• Men verg. ovcr den gcest der ouddiiilsche broederschap : Leges bxtrg. Scoloriim, lifst. 53, 

 in (le Ord. des rois de France, v. Il5i, I, bl. (i., aangchaald door H. -A. A Van lierkel , in "t 

 lijdschrift Dielsclie Wurande, ]Stib, bl. 2-29, n. 1. 



2 Verg. Ilôflcr, Friedrich H, bl. 28(5. 



^ W. Moll, Kerkgeschiedeiiis van XederL, enz.. I, ïHj. 



