66 DE GESTICHTEN VAN LIEFDADIGIIEID IN BELGiË 



(1er slavernij in de bevordering van bel liandwerk had gezoclil, waardoor 

 de diensfplichlige zicli den tilcl van mcujister koiide vcrworven ', hrak, 

 gelijk wij gezien liebben, een slrijd uil, die in alion deele ongunslig op de 

 voiksvrijbcid en de bescbaving, zoowel aïs op de onlwikkeling der liefde- 

 werken drukle. De volgende cenw was ook niel geëigend om eene slel- 

 selmalige verbelering in bel loi van zoovele diiizenden le brengen. De 

 vcrwildcring nam in 't algemeen loe. 



Nu kwamen de kruislocblen, vooral die naar Palestina, en vocrden eene 

 omwenlebng mede. Het was nu minder de kerk of deslaal, bel was veeieer 

 de burgerij zelve welke de vrijniaking doorzelle. Hel volk organiseerde zich 

 meer en nieer loi eenen groolen faclor in de maalscbappij. 



Beiialve de duizenden welke in krijgsdiensl Iraden, werden velen, die 

 slavendiensl badden nioelen verricblen, nu bodienaren en verplegers der 

 gaslen, dat is « broedeis en zusiers » in de bospilalen, waarin zijaanvan- 

 keiijk de vrijiieid genolen den diensl siecbts lijdelijk waar (e nenien, 

 gelijk wij laler zullen zien. 



Deze bedienaren der bospilalen bebouwden ook bel veld; men had daar- 

 voor nu geene slaven meer noodig. 



Hel cbrislendom en bel germanisme badden den arbeid geadeld -, welke 

 bij de oude volken als veracblelijk werd bescbouwd. 



Eerst werden allerlei handwerken, daarna ook de akkerbouw door vrije 

 lieden gepleegd. 



Ondertusscben duurde liel koopen en verkoopen van menschen nog voorl. 



Vergeefs was bel kerkelijk protesl, vergeefs bel goede voorbeeld van 

 cbrislelijke edelmoedigbeid, door sommige invioedrijke personen gegeven. 



In 1127 scballe Willem (111) van Normandie le S'-Omer bel boofdgeld 

 [ceiiSHS capilalis) af. Pbilips van den Elzas scbonk in 1189 "' en 1190 de 

 vrijbeid aan de lijfeigenen van Oudenaarde en Korlrijk, die voorlaan alleen 

 scbaiplicblig bleven aan de kerk van Doornik '^ De béer van Wavrin, 



' Gfrôrcr, Volksrachfe, 11. 185, vigg, 



- Zie liicrboven , bl. "23. 



5 Warnkônig, Fl. Si. ii. R. Gesch., 11,2, Beil. CCVII. 



* Wiirnkônig, t. ?.. p. Reil CCI. — Leglay, Camernciim sucruii), l, 407. 



