VAN KAREL DEN GROOTE TOT AAN DE XV1« EEUW. 73 



mie, enz., in de middeleeuwen meer persoonlijk initialief beslond dan in 

 onze dagen. De invioed der regeering was in dicn lijd veel geringer dan in 

 latere eeuwen, van meer gecentraliseerde macht. De wet trad minder in de 

 plaats der persoonlijke aandrifl. De eigenaarJiglieden der verscliiilige ian- 

 den, provinciën, der steden zelfs, vertoonden zieh dnidelijker. Rleedcrdrachl 

 en gehruiken hadden eene meer schilderachtige verscheideniieid; de kunst- 

 schiiders en i)eeldliouwers waren nationaier en minder kosmopoliliesch; de 

 privilegiën en het mimtwezen verschilden van oord tôt oord. 



De leenreclilen onlwikkeiden zicli dan ook naar plaalselijke geiegenheid 

 en aanleiding; de lijfeigenscliap had in eike provincie eene eigenaardige 

 gescliiedenis; de regeeringsregeien der steden weken kennelijk van elkander 

 af. Deeis onde vrijheden hadden zieh, ondanks hel karohngische regee- 

 ringssleisel gehandhaafd, deels nieuwe waren opgekomen. De gevoigen van 

 het opbloeien des handels en het aangroeien der bevolking waren dus zeer 

 uileenioopend '. Ja de kerkloren en de hal gaven aan elke stad haar bepaaid 

 karakler, wat zieh ook uiisprak in de sticiiling, den bouw, hel besluur der 

 huizen of huisjes voor bedevaartgangers en andere reizigers of zieken. 



Wij welen nu dal de inrichlingen 1er ontvangst van arme reizigers en 

 andere behoefligen in de eeuwen van Clovis lot op Karel den Groote in 

 België algemeen waren verbreid , en dikwijis deei maaklen van een kloos- 

 ler, of van de bisschoppelijke woning. 



iMen kan evenwel geenen algemeenen regel vinden in de verhouding 

 welke er tusschen de abdij en het hospilaal beslond. Nu was hel xenodochiuin 

 een eigenlijk deel der klooslergebouwen, dan stond het nevens het klooster, 

 dan weer, omgeven door de klooslergebouwen, op eene opene plaats , afge- 

 zonderd, doch met eigen l)estuur, gelijk le Atrechi - en elders het geval 

 was. Ja, de oudste xenodochiën hier te lande, waarvan de oorsprong niel 

 met een of ander klooster le zamenhangl , en die ook later soms geheel onder 

 wereldiijk besluur kwanien, hadden loch aanvankelijk een geestelijk 

 karakler, en slonden onder hel uitsiuitelijk opperbesluur van eenen bisschop, 



' A. Wauters, De l'orig. enz. des libertés communales. Preuves, bl. XXIII. 

 2 Proyail, t. a. p. {Mèm. de l'Académie d'Arras, 1846), bl. 247, vig. 



Tome XLV. 10 



