214 DE GESTICHTEN VAN LIEFDADIGHEID IIN BELGIË 



stonden door leeken zelven gegrond, die, zonder het geestelijk toezicht en 

 de bevestiging des bisschops te weigeren, het wereldiijk bestuur van hun 

 gesticht aan eenen wereldlijken persoon wilden opgedragen zien. Ten 

 slolle aanvaardde de geestelijke overheid zelve zulke beschikkingen. Onder 

 welke omstandigheden zij dit deed, zullen wij hieronder zien. 



Dal van den lijd af, waarin H. Remigius zijn testament schreef, tôt op de 

 regeering van Karel den Groole, de aanstclling van leeken als medebe- 

 stuurders der hospitalen in Nederland toenam, blijkt genoegzaam uit het 

 eerste gedeehe van ons verhaal. 



De geest van H bestuur des grooten keizers was, geHjk wij in H hcht stel- 

 den, niet geschikt om den beslaanden invioed der leeken te dcmpen , niaar 

 wel om dien, nevens het gezag der geesleHjkheid, te regelen en in bepaaide 

 grenzen le houden. 



Wij kennen siechts weinig de geschiedenis van het bestuur der belgische 

 hospitalen van de daarop volgende lijden, en kunnen aiieen uit latere berich- 

 len opmaken, dat in de X« en Xl^ eeuw het bestuur der liefdadigheids- 

 gestichten tusschen geestehjken en leeken verdeeld bleef, en dikwerf strijd 

 over den voorrang ontstond. 



In de XIII^ eeuw had hier te lande het gedacht algemeen veld gewonnen, 

 dat, gelijk de klooslerhospilalen meest van bisschop en abt afhankelijk waren, 

 het opperloezicht over de stedelijke en andere burgerlijke gasihuizen aan den 

 magistraat loekwam. Doch wat was de aanleidende oorzaak daartoe? 



De heilige Stoel had reeds lang moeten dulden dat de hospilaalorden 

 eene zekere onafhankelijkheid van de bisschoppen toonden, en daarom ein- 

 delijk toegegeven dat zij zieh aan het rechterlijk opzicht der verschillige 

 bisschoppen onttrokken, in de hoop dat daarom hun ijver voor de lijdende 

 menschheid niet zou verminderen. Zoo stonden de ridders van S. Jan, de 

 broeders van den H. Geest (waarvan wij spraken) en die van H. Antonius 

 weldra onafhankelijk in hunne werkzaamheid, ofschoon niet ten bâte der 

 behoeftigen en gebrekkelijken. 



De fransche adel won de kleinere orden op zijne hand, en bekiagelijk 

 was het lot waaraan in de XIIP eeuw vêle gasihuizen waren onderworpen, 

 die door groote heeren werden bestuurd en uilgezogen. 



