(4 ) 



volks, lecfdeii de landbouwende geslaclitcn niet in dezelfde om- 

 standighcden als de poorlers der steden, genoten zij dezelfde 

 vciligheid niel als dezc , die door vestingen en bolwerken ver- 

 schanst en door miiren en poorten ingesloten, sleeds aan nieer- 

 dere weelde, pracht en gemak gewend waren. Beider handelwijzc 

 en behoeften waren, gelijk zij allijd zijn zullen, zeer verschillig. 

 zoodat die levensbeschouwing ook den wijsgeer en denker geen 

 gering belang niag opleveren. 



Oppervlakkig ingezien, zou het allicht anders voorkomen en 

 scbijnen dat de gescbiedenis van den boerenstand, allijd de rus- 

 tigste van aile, even eenlonig is aïs de gewone daglaak , die hij te 

 vervullen lieeft; maar men vergeté niet in welk innig verbandbij 

 staat met de niachtige stad, die den toon geeft, en met den vorst, 

 die de wet voorschiijft. Het dorp is niet enkel de gemeente : 't is 

 ook de parocbie. en was, zelfs voor deze onlstond,de becrlijkbeid 

 of eenig deel daarvan; — ziedaar zijne aaneenscbakeling met de 

 kroon en met bel overige des lands. — Zet men 't onderzoek 

 voort, dan onldckt men de trapsgewijze, langzame onlwikkeling 

 des dorps, lot den dag, waarop het, nagenoeg aan de slad gelijk in 

 recht en vrijbeid, rijp is geworden voor de ontvoogding. 



Onder bloot sloffelijk opzicbt zelfs biedt de gescbiedenis van het 

 builenvolk cen grool belang aan. Is het niet leerrijk, nutlig en 

 aangenaam levens te weten, hoe de menschelijke kiinst hier de 

 woeslc, onvruchtbare natuur heeft overwonnen , daar hare shii- 

 merende kracht wist op le wekken en lot rijkere oogslen wist 

 dienslbaar le maken? is de landbouw, eindelijk,niel bij ieder volk 

 de hoofdbron aller wclvaart, en ondersleiint deze niet ten krach- 

 tigsle de beschaving? Ja, is t geen overal waar le nemen ver- 

 schijnsel, dal in die landen, waar de akkerbouw op gelukkige wijze 

 wordl beoefend, de algemeene verlichling niet achlerwege blijft? 



De gescbiedenis van het land zal niet volkomcn gekend zijn, 

 als men die der landbouwklasse — de lalrijkste — verwaarloost. 

 lieeft de adel heerlijke tijden beleefd en zich door glansrijke 

 daden beroemd gemaakl; vcrhief zich de burgerij, eerst na den 

 hoogen en lagen sland opgekomen, door onverpoosde werkzaam- 

 heid en de beoefening aller welenschappcn lot eene noggrootere 

 hoogle — ook de boerenstand had zijne vcrdienslen, zijne glorie. 



