( ^ ) 



« De geleerden (zoo erkent Le Play in zijne Réforme sociale), die 

 den voormaligen tocstand der Europeesche boeren liebben bestu- 

 deerd,zonder zicli te laten inisleidcn door de staatkundige driften 

 onzer dagen , zijn allen tôt hctzelfde besluit gekonîcn. Dcze ge- 

 trouwe tafereelen van 't verledenc toonen ons de boeren , zelven 

 uitspraak doende over Iiiinne burgerh'jke en erimineele zaken, 

 geringe lasten belalende en zonder toezicht de taksen vaststellende 

 betrekkelijk de plaatselijke uitgaven ; hebbende, eindelijk, jegens 

 hunne heeren eene zekere onafhankelijkheid, als welke gcene an- 

 dere kkisse des vastekinds tbans tegenover deEuropeeselie bureau- 

 cratie zou diirven nemen. » — Zoo is't, en wij zullen in den loop 

 van onswerk meerdan ecns de gelegenbeid bebben aan te toonen, 

 dat de boer ten onzent, reeds gedurende de middeleeuwen, het 

 oneindig beter had en in beschaving verder was gevorderd dan 

 zekere schrijvers, zonder het minste bewijs, hebben bewecrd. 



Meer redenen zullen er wel niet noodig zijn, dunkt ons, om de 

 belangrijkheid te bewijzen van het onderwerp, door de konink- 

 lijke Académie tôt prijsvraag gesleld, en ook om onze verwonde- 

 ring te wettigen, dat er tôt hiertoe geene geschiedenis is geschre- 

 ven van den boerensfand in België, waar de landbouw van vôor 

 honderden jaren reeds een zoo schitterend standpunt heeft gc- 

 nomen, dat hij door tal van geleerde , bevoegde raannen anderen 

 volken tôt voorbecld is gesteld geworden. Het ontbrak ons noch- 

 lans niet aan opwekking : Frankrijk , INoord-Nederland, Duitsch- 

 land en Engeland , om maar van de rijken te gewagen, welke in 

 onze nabijheid liggeh,stapten ons voor en kennen reeds, de eencn 

 volledig, de anderen op tamelijk voldoende wijze, het verledcne 

 hunner landbouwers. Zoo kunnen wij onder de voornaamste uit- 

 gegeven schriften van dien aard, of met het onderwerp onmid- 

 dellijk in verband staande, opnoemen : 



J.-B. RouGiER DE LA Bergeuie , IHstoire de l'agriculture fran- 

 çaise, considérée dans ses rapports avec les lois, les mœurs et le 

 commerce, précédée d'une notice sur l'empire des Gaules et sur 

 ragriculture des anciens. Paris, Huzard, 1815, in-S". 



— Histoire de ragriculture des Gaulois, Paris, 1829. 



Grégoire, Essai historique sur Vétat de l'agriculture au 



