( 44 ) 



dcnde, zouden wij gegronde redens raoeten hebben om de 

 getuigenis der ouden legcn te spreken. Inderdaad wij lezen bij 

 C^SAR, dat de Belgenzichin onze gewesten iicderzettcndc, daartoe 

 waren aangelokt door de vnicbtbaarhcid van dcn bodem : propter 

 loci fertilitalemj en tocn Tituriiis en Cotta hunne legioenen in de 

 gouwen der Menapiërs leidden, wordt er gezeid dat zij de korcn- 

 velden verwoestten, terwiji dezcifde CiESAR verhaalt dat hij, het 

 overrijnsche Germanie ontvluchtende, waar zijn léger gebrek aan 

 Icvensmiddelen zou gehad hebben, zijne troepen op de vruchtbare 

 velden der Ebiironen en Ncrviërs tcrugbracht. 



Een ander geloofwaardig schrijver, Plinius, na gemeld le 

 hebben lioe zij hunne korenlanden bewerkten, voegt er bij dat de 

 Trevieren, toen hun koren in eenen buitengewoon strengen 

 winter door de geweldige koude bevrozen was, hunne landen 

 in de maand Maart opnieuw bezaaiden en aldus eenen zeer rijken 

 oogst bekwamen. Eindelijk Cerealis,zooaIs Tagitus schrijft, noemt 

 diizell'deland, en Gallia Belgicain 't algemeen, /<:ectmrf/s simum 

 solum; bewijzen genoeg, nieenen wij, dat de velden van Vlaan- 

 deren, Brabant, Limbiirg, Henegouw en Luxemburg, hoevvel 

 doorsneden door uitgestrekte bosschen en moerassen, voor cen 

 groot deel door de bebouwing waren vruchtbaar gemaakt. 



Wij willen aannemcndat de landbouw toen echlor nog maar in 

 zijne kindsheid was : de aangehaaide oude schrijvers bewijzen 

 het; doch waar rogge, garst, baver, vlas, boekweit en meer 

 andere veldvruchten groeiden en een aanzienlijke veestapel de 

 voornaamste rijkdom der natie uitmaakte, zulk land, neen, kan 

 nict worden voorgcsteld aïs eene wildernis, en de verschillige 

 volksstammen, die er, onder de schaduwe der vrijheid, hunnen 

 zctel hadden opgeslagen, kunnen geene barbaren geweest zijn. 



Onder de hooger genoemde volkeren van den Germaanschen 

 stanijdie in C/Esar's tijd België bewoonden, waren de Menapiërs 

 de meest be>chaafden, en degenen die een min zwervend leven 

 leidden. Allioewel in een bij uitstek ongunstig oord gevesligd 

 bebouwden zij hunne velden met zorg en kunde en hadden geleerd 

 het slijk en de mergelder rivierenmet het dorre zand van duin of 

 heide lot meerdere vruchtbaarmaking le vermengen. Zij gingen 



