r 49 ) 



het ontzaglijk inkomen cler Romeinsche schatkist, ten nadeele 

 onzer bevolking, en ^an de gegrondlieid der klachten, welkc een 

 dergelijk regeeringstelsel, gegrondvest op liet recht van den 

 sterke, iiit den schoot der verdrukten deed opstijgen. 



Van eenen anderen kant , wij zouden ongelijk liebben het niet 

 te bekennen, voerden de Romeinen hier verscheidene werken van 

 openbaarnut uit, welke het algemeen uitzicht des lands eeniger- 

 wijze verbeterden. Zoo rezen er in talrijke plaatsen, versterkte 

 posten en villas op, betrokken door Romeinsche veldoversten 

 en bestuurders, en legden deze, het land door, groote en gemak- 

 kelijke wegen aan,in verbinding met de volkrijkste steden en 

 vlekken, die van heverlede opkwamen — het eenig wezenHjk 

 beschavingselement, zegt een schrijver *, door hen ten onzent, al 

 was 't ook meest maar met een krijgskundig doel , ingevoerd. 



Daarenboven bewezen de keizers, met het oog de onder hun 

 gebied staande volkeren aan de vreemde meesterschap te gewen- 

 nen, wel hier en daar eenige persoonlijke voordeclen, door onder 

 andere aan de voornaamste familiën het Roomsch burgerschap 

 te verleenen, met het recht van openbare ambten te mogen 

 bekleeden, — eene gunst, welke zij zoo vrijgevig, daar ze hun 

 niets kostte, uitdeelden, dat omtrent het midden der eersteeeuw, 

 onder keizer Claudius, al de vrije inwoners van Gallië dit burger- 

 schap bekomen hadden. 



Ook schijntde Romeinsche overheerschingonzenlandbouw niet 

 ongunstig te zijn geweest; het gebruik van den ploeg, den vlegel 

 en de pik, dat zij mogelijk van de Kelten hadden geleerd, werd 

 door hen, misschien met eenige verbetering, voortgezet. In 

 westehjk Europa, en bepaaldehjk in ons vaderland ook, scliijnen 

 de voornaamste woorden op landbouw en veeteelt betrckking 

 hebbende aan de taal der Romeinen ontleend , het zij deze wezen- 

 hjk die voorwerpen hebben ingevoerd , het zij ze, die aantref- 

 fende bij de Gallen,zulke benamingen gegeven hebben 2. Zoo werd 



^ L. Hymans, Hist. pojmlaire de la Belgique, bl. 21. 



2 Grimm {Geschichte der Deutschen Sprache, I, S. 15 ff., 28 ff., 55-70), 

 bewijst dat er vroeger echt Germaansche bewoordingen voor landbouw en 

 veeteelt in gebruik waren: « P/^'igen und malen (zegt hij) haben Deutsche uiid 

 Tome XXXII. 4 



