( 63 ) 



hij gestraft met eene boete van 30 stuivers, en bicef bij in zijne 

 nieuwe woonplaats, de boete verboogde , tenzij er wederzijdsche 

 overeenkomst bestond {de villa ad villam). Om dezelfde rcden 

 was bel in 't algemeen den grondbezitters verboden bunne 

 lijfeigenen te verkoopen met bet doel zich elders te gaan vestigcn. 



De verzacbting van den toestand der landbouwers gedurende 

 het Frankiscbe tijdvak blijkt nog duidelijker uit het 57* artikel 

 der boogergemelde wet , bepalende dat een eigenaar zijnen 

 dienstbaren de vrijbeid mocbt scbenken vôor den koning *, betzij 

 door zich zelven , betzij door eenen derde , op voorwaarde 

 nochtans dat bet goed des ontvoogden aan de scbatkist komen 

 zou, ingeval bij kinderloos kwam te sterven. Dit verraogen om 

 slaven vrij te maken was evenwel nog onder Karel den Groote, 

 ingevolge zekere bepalingen van 't Romeinscb recht, beperkt ^. 



Hocveel prijs er aan de bevrijdingderlijfeigenen werd gehecbt, 

 blijkt uit de plecbtigbeden,welke daarbij plaats vonden. Beboorden 

 de dienstbaren toi de kerk of verlangden zij in den dienst der 

 kerk te treden, dan werden zij doorgaans in eene taiiijke verga- 

 dering van geestelijken gebracbt, of in den tempel, ten bijwezen 

 des bisscbops, van priesters en edelen, vrijgemaakt. De vrijbrief, 

 gewoonlijk vôor bet altaar gegeven, moest bezegcld zijn niet 

 alleen door den kerkvoogd, die de plecbtigbeid voorzat, maar door 

 al de aanwezige beeren, priesters en leeken, en den naam 

 beheizen van dengene, die ontvoogd werd. Gescbiedde de vrijma- 

 king namens den koning of eenen aanzienlijken leek, dan bracbt 

 men den lijfeigene, naar inboud der Salische wet, voor den vorst; 

 daar, recbtstaande of knielende, bood bij eenen penning aan tôt 

 afkoop of rantsoen der slavernij, welke penning de koning of ecn 

 zijner dienaren, of de eigenaar des dienstbaren, bem uit de band 

 sloeg, aldus te kennen gevende dat de slavernij vernietigd was. 

 Daarop verleende de vorst, of de voormalige meester, eenen 

 vrijbrief, die aanving met eene vrome aanroeping '. 



* Baluzius, I, 40. 



• Idem, I, 260. 



5 « In nomine S. Trinilatis, Odo... rex... notum sit omnibus.,, quia nos 

 ob anorem,Deo aeternorumque remuneralionem... servum jt^ris nostri, nomine 



