( (>'i ) 



(zooals bij voorbeeld voor ecnen zekcrcn tijd, met bcpaling van 

 't cleel dcr opbrengst van dcn landboiiwer) veranderdcn van 

 licverledc in het voile bezit, legen betaling van cencn jaarlijk- 

 schen eijns en cnkelc dienstplichten , welke nien karweien 

 heette. Het onderscbeid lusschen den vorigen toestand en den 

 iiieuwen was dus, dal de lijfeigene, die het hofgoed zijns races- 

 ters had bevverkt, maar éenen dag 1er week bad voor de verzor- 

 ging zijncr eigene zaken, lerwijl de vrijgemaakte gebouden was 

 twee of drie maal 's jaars zijn werk op den akker of de boeve te 

 ondcrbrcken , om de beerlijkc karwci te gaan kwijten. Dit was 

 en blcef , nog eeuwen lang, eene berinnering aan den staat der 

 slavernij, een overblijfsel van het recht des meesters om alléen 

 over den arbeid des lijfeigenen te beschikken , maar de nieuwc 

 toestand bracbt eene te groote lotsverzacbting mee dan dat de 

 licbte dienst. welke van den ontvoogde gevergd werd, niet met 

 gediild — wat zeggen wij ? — niet met erkentcnis en genoegen 

 zoii verricbt worden. 



Zelfs de onvolledige vrijbeid, na den staat van volkomene 

 dienslbaarbeid, was den landboiiwenden staat allerbeilzaamst. 

 Vooitaan recbtstreeks belang hebbende in de meerdere op- 

 brengst van den bodem en het grootere getal staldieren, zal bij 

 zijne besle licbaamskracbten en al de gaven van zijnen geest te 

 werk stellcn om het best mogelijke resultaat te bekomcn. ]\u 

 eerst begint voor hem het huiselijke leven in de volbeid der 

 genietingen, want bij weet nu, voor wie bij zwoegt, terwijl de 

 liefde voor zijne huisgenooten zijne kracbt en nioed verdubbelt; 

 nu eerst heeft de plaats, waar bij geboren is of bij zijnen rang 

 verkrijgl naast de andere slervelingen, voor hem eene blijvende 

 waarde, vcrmits bij weet, dat geene wet of recht hem er uit mag 

 drijven, en bij die mag overlaten aan zijne kinderen. En tenzelf- 

 den tijde met het huisgezin ontstaat opvolgendlijk het buurtgilde, 

 de gemeente en de kerkelijke parocbie, met nicuwe welteii, 

 nieuwe rechlcn, veclal ook met privilèges en andere gunslen, 

 die nieuwe middelen van stoffclijkcn vooruitgang doen ontslaan 

 en alzoo wccr den grond leggen tôt eene meerdere bcscbaving. 

 De arme veldeling staat niet langer afgczonderd; deel makeiide 

 Tome XXXII. 5 



