( 66 ) 



van een talrijk ovcr de vlakte verspreid gezin, begint voor hem 

 het niaatschappelijke leven , streeft hij met honderden of duizen- 

 den natuiirgenooten naar een zelfde doel, met hem in dezelfde 

 vreugde en denzelfden zegen verbonden, deelgenoot van de 

 eigene rampen en beproevingen , met allen te weer in den eigen 

 nood. Op zijne heurt gevoelt de landbouwer dat hij een vader- 

 land heeft. 



De ontvoogding der lijfeigenen was niet enkel een zegen voor 

 den landbouw, voor de veeteelt en hijgevolg voor de volksvoe- 

 ding, maar de overvloed der veldvruchten en de hehoefte aan 

 talrijke voorwerpen voor de landbewerking deden weldra 

 nieuwe nijverheden geboren worden en eenen uitgebreiden han- 

 del ontstaan, al hetwelk vroeger door de lijfeigenen meest op 

 rekening van hunnen meester werd verricht. De middelstand^ 

 die zonder den kleinen eigendom onmogelijk was geweest, kwani 

 op deze manier te voorschijn. 



Maar met welketrageschreden de maatschappelijkehervorming 

 ook g'^komen was, toch vond zij al de raannen, die zij bevoordee- 

 ligde, er niet ganseh rijp voor. Bij velen waren geaardheid en 

 zeden niet verheterd , wat pogingen ook de moedige geloofszen- 

 delingen in ors land aanwendden om meerdere beschaving te 

 vcstigen. Het oud Germaansche gilde heerschte nog in zijne voile 

 kracht, en de offerdagen gaven dikwijls aanleiding tôt groote 

 uitspattingen en zedeloosheid , zelfs tôt samenzweringen tegen 

 het gevestigde gezag. Dat daardoor de arbeid minder geregeld 

 en niet zoo goed verricht werd als wel behoorde, zal men licht 

 bcgrijpen. Vooral in de VIII' en IX*" eeuw, toen de Carlovingische 

 heerschappij zoo uitgeslrekt en moeilijk te beheercn was, zag het 

 bewind zich genoodzaakt strenge maatregelen tegen de gilden te 

 nemen en Karel de Groote eindigde met ze ten eenenmale te 

 verbieden, zelfs diegene, welke een menschlievend doel betracht- 

 ten en de deelgenooten tegen brand en schipbreuk verzekerden. 

 Dit verbod werd vernieuwd in een capitularium van 794, en ook 

 door het concilie van Nantes en den aartsbisschop van Reims, 

 Hincmar. Edoch, 't was moeilijk het gilde te dempen. Nog in 

 821 moest Lodewijk de Goedige er tegen opkomen in 't capitii- 



I 



