( 78 ) 



land beploegde, daar verschillige voordeelen bij vond, welke 

 andere pachters misten; wij zullen hier enkellijk wijzen op de 

 gunstige omstandigheid, dat hij geene veranderirig van eigenaar 

 had te duchten, en zijne pacht derhalve duurzaam was. Het 

 klooster toch wist hij een bezitter te zijn, die nooit stierf ; hij was 

 zeker, dat de eiken van het bosch, toen deel makende van schier 

 elke groote landhoeve , in Brabant en Vlaanderen evenzeer als 

 in de Ardennen of het Henegouwsche , niet bedreigd waren door 

 de bijl van eenen geldzuchtigen of spiizieken eigenaar, en zoo 

 werd de huraar nooit gekwollen door een ontmoedigend voor- 

 uitzicht, eene kwellende onzekerheid, welke den ijver en de zorg 

 van andere pachters dikwijls verlammen moest. Wic « onder den 

 staf » wilde arbeiden, mocht zich zelf als 't ware bezitter achten 

 van het landgoed , dat hij bewerkte, in dezen zin , namelijk, dat 

 hij er blijven raocht voor geheel zijn leven , althans zoo lang de 

 toestand zijns gezins en de bevrijding van groote rampen, die niet 

 kunnen voorzien of vermeden worden, hem zouden vergunnen 

 de voorgeschrevene plichten te kwijtcn. De kloosterlingen, niets 

 voor lien zelven mogende bezitten of anderen opdragen , als ver- 

 bondcn door den eed, het eigendom der Kerk tegen elke ver- 

 vreemding of berooving te zullen beschutten, waren dus maar 

 enkel vruchtgebruikers van het goed, dat der instelling was 

 geschonken, en 't is aan deze omstandigheid te danken, dat meer 

 dan éenc en dezelfde famille honderdjaren en meer het klooster- 

 goed bewoonde, hetwelk vier of vijf opvolgende geslachten van 

 eigen bloed met hun zweet hadden bevochtigd. 



Er blijft ons nu nog, aleer dit tijdvak te sluiten, te spreken 

 over de bestuurlijke en rechterlijke inrichting, welke de Franken, 

 vooral onder Karel den Groote, behccrde. 



Tôt aan dczes komst was er aan het bestuur in de rechtsple- 

 ging weinig verandering toegebracht. De pagi bestonden nog ; 

 de graven, oudtijds eenigerwijze oversten van den stam, waren 

 allengs agenten des opperbestuurs geworden, in wier handen de 

 krijgsmaeht, de politie en het bestuur uitsluitelijk vereenigd 

 waren , en die tcvens de rechterlijke macht uitoefenden , ten 



