( 79 ) 



minste daarop het hooge toezicht hacldcn. In vcrgelding daarvan 

 hadden zij het gcnot van ecnig landgoed of domein ^ 



Karel de Groote bracht aan de inrichting der justitie gewichtige 

 veranderingen toe, namelijk door het instellen van het schepen- 

 dom. Wel is waar vindt men, hoewel slechts enkele malen, reeds 

 vôor hem melding gemaakt van schepenen '^; maar eigenlijk weet 

 men niet wat soort van bediening deze uitoefenden. Stelh'g 

 was 't de groote keizer, die het collège of de bank van schepenen, 

 als bestendig rechterlijk korps, in voege bracht, en wel ter ver- 

 vanging der voormalige rachimhurgi van elk pagus. De oorzaak 

 dezer hervorming is niet onbekend gebleven. Een capitularium 

 van Lodewijk den Vrome (829) zegt iiitdrukkelijk dat de vica- 

 rissen en honderdmanncn de gedingen te zeer hadden vermenig- 

 vuldigd ^, veeleer iiit begeerlijkheid naar de boetgelden der afwe- 

 zigen, dan in het belang der gerechtigheid ; nu, om dit misbruik 

 te keer te gaan en het volk van langduriger kwellingte bevrijden, 

 verbood hij tôt die gerechtszittingen op te roepen al wie er geene 

 zaak te verhandelen had , ter uitzondering der zeven schepenen, 

 die er altijd moesten aanwezig zijn. De wijziging in 't justiciebe- 

 heer was derhalve eene nieuvve weldaad van Karel den Groote, 

 waarbij hij, steeds met het oog op het welbegrepen volksbelang, 

 nog bepaalde dat geen graaf ter gerechtsplaats zou komen, tenzij 

 nuchter zijnde en kalm van zin * ; dat de zittingen niet te kort- 

 stondig mochten zijn en de graaf er 't genot der jacht en der tafel 

 voor verschuiven moest ^; dat ieder bisschop, abt of graaf eenen 

 goeden grilïier zou hebben, schrijvende eene leesbare letter ^. 



' Zie het capitularium van 803, cap. V, c. 19. 



- De geleerde Warnkoenig ontdekte in het staatsarchief van Cent eene 

 charter van 745, voorlkomslig van de Sint-Bertijnsabdij, en waarin, naast 

 andere handleekeningen, die is le lezen van Gumharii scauuini (zie : Flcin- 

 drische Staats-und Rechtsgeschichte^ I, appendice^ 9-11, en de Fransche uit- 

 gave (met een fac-similé). 



5 Baluzius, I, 671. 



* Capit. Caroli Magni, anno 805, cap. 15, ap. Baluzius, bl. 393. 



s Idem ann. 807, cap. 4 ; ibidem, I, 459. 



^ Idem, ann. 805, c. 4; ibidem, bl. 421. 



